Szukaj

Wiedza

Fakty i mity o samoleczeniu depresji

avatar
Udostępnij
człowiek na rozdrożu dróg: "mity czy fakty"

Każdej osobie z wykształceniem medycznym depresja kojarzy się z chorobą, która w żadnym wypadku nie powinna być leczona „na własną rękę”. Świadomi zagrożeń często nie widzimy problemu z perspektywy pacjenta, który nie może się dostać do lekarza, wstydzi się czy wręcz wypiera istnienie choroby. Pacjent często sam szuka rozwiązań, dlatego musimy zdawać sobie z nich sprawę, musimy wiedzieć jak i kiedy należy reagować. Poznajmy więc subiektywny dobór faktów i mitów dotyczących samoleczenia depresji.

MIT – Polska jest krajem o niskiej zachorowalności na depresję

Zgodnie z raportem NFZ z 2020 r., 2,8% populacji Polski choruje na depresję, podczas gdy średnia UE sięga 4,2% [1]. Jednak dane WHO pokazują zgoła od­mienną statystykę, klasyfikując Polskę w dziesiątce państw o najwyższym od­setku występowania depresji w Europie (według danych WHO 5,1%) [2].

Gdzie więc leży prawda? NFZ opiera swoje dane na danych z POZ nie uwzględniając sta­tystyk pochodzących z prywatnej służby zdrowia. Liczba świadczeń w POZ spadła o 20%, a w poradniach psychiatrycznych o 5% (2018 r. vs. 2013 r.). Jednak wartość świadczeń refundacyjnych wzrosła aż o 14% w ciągu 5 lat [1].

Kilkumiesięczne kolejki do lekarzy, niewielu specjalistów psychiatrów, wzrost świadomości pa­cjentów spowodowały, że dotknięci tą chorobą kierują się coraz częściej do pry­watnych przychodni, by jak najszybciej wdrożyć farmakoterapię.

FAKT – leczenie może opierać się wyłącznie na psychoterapii

W tym przypadku oczywiście wszystko zależy od nasilenia choroby – w zaburze­niach depresyjnych o lekkim i umiarko­wanym nasileniu psychoterapia i farma­ koterapia lekami przeciwdepresyjnymi wykazują podobną skuteczność.

Zaleca się, by wybór sposobu leczenia był dopa­sowany do możliwości i indywidualnej sytuacji pacjenta (jego nastawienia do leczenia oraz podłoża występowania depresji). Jednak w przypadku depre­sji o ciężkim nasileniu skuteczniejsza jest farmakoterapia (co nie oznacza rezygnacji z psychoterapii). Leczenie z użyciem leków przeciwdepresyjnych daje po prostu szybciej zauważalne efekty [3].

MIT – samoleczenie w depresji nie ma miejsca

Z definicji WHO – samoleczenie pole­ga na „używaniu lekarstw przez konsu­menta w leczeniu chorób lub objawów rozpoznanych samodzielnie” [4]. Każdy pacjent ma prawo sam decydować o czyn­nikach wpływających na stan jego zdro­wia.

Narastające problemy z dostępem do państwowej służby zdrowia, bieda, oszczędność czasu, brak satysfakcji z usług medycznych czy w przypadku depresji wstyd powodują, że opcja samoleczenia jest coraz bardziej kusząca [5].

Możliwa do zaakceptowania jest sytuacja, gdy pacjent skorzysta z porady farmaceuty, który jest w stanie uczulić go na to, by zwracał uwagę na symptomy choroby. Jednak prawdziwe pułapki czekają na pacjenta w Internecie, gdzie roi się od portali wskazujących na alternatywne metody leczenia.

Dostęp do nierzetelnej suplementacji jest niezwykle prosty, a mnogość produktów sugerują­cych leczenie wbrew definicji suplementu diety – zatrważająca. Samoleczenie jest absolutnie naturalne, problem jednak polega na tym, że może prowadzić do zignorowania sygnałów niebezpiecznych dla życia i zdrowia, może doprowadzić do bagatelizowania i pogłębienia się ob­jawów depresyjnych oraz unikania badań lekarskich.

A nie możemy zapominać, że depresja niejednokrotnie może być wy­nikiem niedoborów żywieniowych (np. witaminy B12, kwasu foliowego, żelaza) czy chorób współtowarzyszących (np. cukrzycy typu II, przewlekłych chorób autoimmunologicznych, np. Hashimoto, nieswoistych zapaleń jelit czy reumato­idalnego zapalenia stawów) [6, 7].

MIT – w leczeniu depresji skuteczne są tylko leki Rx

Według standardów leczenia depresji z 2019 r., w procesie terapeutycznym wyróżnia się leki, które zwiększają stę­ żenie neuroprzekaźników kluczowych w kształtowaniu nastroju, głównie sero­toniny i noradrenaliny w kilku różnych mechanizmach [3]. Decyzję o wyborze leku podejmuje lekarz i temat ten nie jest przedmiotem tego opracowania.

Należy pamiętać, że leczenie farmakologiczne nigdy nie daje efektu terapeutycznego po wzięciu jednej tabletki, wymaga czasu i wysycenia się organizmu, a na efekty czeka się zwykle co najmniej 2 tygodnie [3].

Niestety, odczuwanie działań niepo­żądanych leków jest zwykle dosyć silne na początku procesu terapeutycznego. Sku­teczność leczenia obserwuje się u 50-75% leczonych, a ok. 30% pacjentów przerywa przyjmowanie leków w ciągu 30 pierw­szych dni [3].

Pacjenci zniechęcając się do leczenia zaordynowanego przez lekarza szukają alternatywy. W aptekach dostępne są produkty w kategorii leków OTC, któ­re mają udowodnione łagodne działanie przeciwdepresyjne, np. ziele dziurawca.

Należy pamiętać, że w przypadku ziela dziurawca udowodnione działanie mają tylko wyciągi etanolowe. Wyciągi wodne czy sproszkowane ziele nie będzie wy­kazywać aktywności łagodzącej objawy depresyjne [8]. Nie można również pomi­jać suplementów diety opartych głównie na szafranie, L-tryptofanie, witaminach z grupy B czy kwasach Ω-3.

Z całą mocą należy zauważyć, że suplementy diety po­winny być stosowane w celu uzupełnienia niedoborów żywieniowych, a nie leczenia chorób, dlatego opisy na ich opakowa­niach są bardzo lakoniczne, oparte na dopuszczonych przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności EFSA (ang. European Food Safety Authority) oświadczeniach zdrowotnych [9].

I tak np. pomimo że ziele szafranu ma kilka badań klinicznych wykazujących skuteczność porównywalną nawet z niektórymi lekami z grupy selektywnych inhibitorów zwrot­nego wychwytu serotoniny SSRI (ang. se­lective serotonin reuptake inhibitor), pro­ducent nie może opisywać w ten sposób swojego produktu – suplementy diety nie mogą charakteryzować się efektyw­nością farmakologiczną.

Podsumowując więc – w leczeniu depresji stosuje się leki z grupy substancji przeciwdepresyjnych, a pozostałe środki pozafarmakologiczne wykazują efekt „modulujący” nastrój [10, 11, 12, 13].

MIT – suplementy diety nie działają

Jak wspomniano, z zasady suplementy diety nie powinny wykazywać działa­nia farmakologicznego, ale, niestety nie zawsze tak jest. Zdarza się, że su­plementy diety zawierają również wy­ciąg lub sproszkowane ziele dziurawca [14], co prawda zazwyczaj w mniejszej dawce, ale jednak.

Jeśli chodzi o inne zioła, to np. szafran stosowany jest od tysięcy lat jako roślina o działaniu an­tyoksydacyjnym, przeciwzapalnym czy immunomodulującym, a działanie prze­ciwdepresyjne to efekt dynamicznych badań w ciągu ostatnich 30 lat.

Zarówno meta-analiza z 2013 r., bazująca na da­nych z pięciu randomizowanych, po­dwójnie zaślepionych badań klinicznych, jak i meta-analiza z 2019 r., uwzględnia­jąca dane z jedenastu kontrolowanych i randomizowanych badań klinicznych potwierdzają efekt łagodzący objawy de­presji w łagodnych i średnio nasilonych przypadkach.

Co ciekawe, działanie to było wyraźnie zauważalne w porów­naniu z grupami stosującymi placebo oraz nie wykazano znaczących różnic w przypadku porównania leczenia przy użyciu szafranu z leczeniem fluoksety­ną, citalopramem, a nawet imipraminą. Nie zdarza się często, by dawki użyte w badaniach klinicznych były tak spój­ne w większości przytoczonych badań (30 mg/doba) [15, 16].

Warto zauwa­żyć, że stosowanie wyciągu z szafranu uprawnego (Crocus sativus L.) wiązało się z rzadszym występowaniem działań niepożądanych niż po lekach z grupy SSRI, a wśród najczęściej odnotowa­nych występowała senność, ból głowy, nudności i utrata lub nasilenie apetytu.

Problem z badaniami dotyczącymi sku­teczności szafranu polega głównie na tym, że badania nad efektywnością tej rośliny prowadzone były na dość ma­łych grupach i w sposób krótkotrwały (4-6 tygodni) [15, 16].

Za efekty far­makologiczne szafranu odpowiadają głównie krocetyna, krocyna i safarnal [17], a mechanizm działania polega najczęściej na blokowaniu wychwytu zwrotnego noradrenaliny i serotoniny, choć działanie to jest bardziej skompli­kowane i związane również z wpływem na układ glutaminergiczny oraz opio­idergiczny [18].

FAKT – leczenie pozafarmakologiczne oparte jest również na właściwym żywieniu

Dieta przeciwdepresyjna oparta jest w dużej mierze na diecie przeciwzapal­nej, nie może zatem bazować na żywno­ści wysokoprzetworzonej, cukrze oraz dużej ilości środków konserwujących.

Nie bez przyczyny podkreśla się fakt, że długotrwały stan zapalny oraz stres powodują syntezę IL-1 i IL-6, które prowadzą do niedoboru tryptofanu, a w konsekwencji serotoniny, w orga­nizmie.

O ile krótkotrwały stres dzia­ła na organizmy żywe mobilizująco, o tyle trwający zbyt długo prowadzi do wyczerpania zapasów prekursorów dla neuroprzekaźników [6].

Równie ważnym czynnikiem powodującym zaburzenia nastroju są niedobory ży­wieniowe. Jak wykazano w badaniu Khosravi i wsp. z 2020 r., zdrowe na­wyki żywieniowe są związane z mniej­szym ryzykiem występowania depresji, a niezdrowe – z większym [19].

Warto podkreślić, że niezbilansowana dieta prowadzi do niedoborów m.in. folia­nów i witaminy B12, których niedobór koreluje ze zwiększonym ryzykiem występowania zaburzeń depresyjnych [19].

Nie można zapominać o innych witaminach z grupy B, jak B1 czy B6, które również mają wpływ na prawidło­we funkcjonowanie układu nerwowego, pamięć i koncentrację [20]. Ważnym elementem diety „przeciwdepresyjnej” jest tryptofan, zawarty m.in. w rybach, bananach czy niektórych gatunkach sera.

Jest on egzogennym aminokwa­sem będącym prekursorem seroto­niny. Ponadto niezwykle ważne jest odpowiednie spożycie antyoksydantów w diecie i dbanie o prawidłową mi­krobiotę jelitową, nazywaną przecież drugim mózgiem (przyp. oś jelitowo­-mózgowa) [21, 22, 23, 24].

FAKT – kwasy Ω-3 są skuteczne w leczeniu depresji (choć tu odpowiedź nie jest tak jednoznaczna)

Zagadnienie dotyczące zbawiennego wpływu kwasów Ω-3 na organizm jest niezwykle złożone głównie ze względu na fakt, że wśród drogocennych kwasów Ω-3 wyróżnia się głównie EPA i DHA.

Te wielonienasycone kwasy tłuszczowe mają kluczowe znaczenie w procesie neurogenezy oraz neurotransmisji, jed­nak każdy z nich ma nieco odmienny profil działania.

EPA wykazuje głów­nie aktywność przeciwzapalną, a DHA wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego oraz funkcje po­znawcze (lecz oczywiście nie tylko).

Zło­żoność mechanizmów działania EPA i DHA, dawek oraz proporcji EPA/DHA wpływa na niejednoznaczne wyniki ba­dań. Większość badań, które wykazały efektywność kwasów Ω-3 w łagodzeniu objawów depresji, dotyczy dosyć wyso­kich dawek (od 1 do nawet 4,4 g/dobę EPA oraz od 0,2 do 1 g/dobę DHA) [17].

Głównym problemem jest fakt, że w pu­blikacjach analizowane są różne porcje nienasyconych kwasów tłuszczowych, co znacznie utrudnia meta-analizy czy przeglądy Cohrane.

W dostępnym pi­śmiennictwie zauważalna jest jednak tendencja zależności uzyskanego efektu od wysokości porcji EPA. Ciekawym zagadnieniem jest również fakt, iż nie wykazano, by kwasy Ω-3 miały pro­tekcyjny efekt w zapobieganiu depresji w depresji poporodowej.

Należy pod­kreślić, iż u kobiet w ciąży nie stosuje się aż tak wysokich dawek EPA i DHA jak w badaniach potwierdzających ich skuteczność [25, 26].

Jeśli chodzi o kwasy Ω-3, należy się jeszcze jedno zdanie wyjaśnia – 90% Polaków nie spożywa zalecanych por­cji ryb tłustych. Nawet kobiety w ciąży, które bardziej niż reszta populacji są skupione na swojej diecie, nie stosują się do zaleceń dietetycznych.

Mniej niż 10% Polek w ciąży spożywa odpowiednie ilości ryb, a dzienne zapotrzebowanie na kwasy Ω-3 wynosi ok. 200 mg, co stanowi dawkę przynajmniej pięć razy mniejszą niż te sprawdzone w badaniach klinicznych [25, 26].

MIT – produkty na bazie roślin czy składników odżywczych są zawsze bezpieczne

Samoleczenie depresji stanowi zwy­kle pierwszą próbę walki z chorobą. Nie powinno to nas niepokoić, gdy towarzyszy łagodnym objawom i/lub stanowi monoterapię.

Nie możemy jednak nie zauważyć, że nawet pro­dukty pochodzenia roślinnego wyka­zują działania niepożądane (dziurawiec wykazuje właściwości fotouczulające, a szafran – bóle głowy).

Prawdziwy problem zaczyna się, gdy pacjent po­dejmuje decyzję o samodzielnym „le­czeniu” depresji, gdy cierpi na choroby współistniejące, jak miażdżyca, cho­roby autoimmunologiczne, cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze.

Najbardziej na cenzurowanym znajduje się ziele dziurawca, które jest induktorem CYP 450, a zwłaszcza CYP3A4, CYP2C9, CYP2C19, a także glikoproteiny P, które to odpowiadają za metabolizm wielu leków stosowanych w kardiologii, diabetologii, a przede wszystkim depre­sji.

Dziurawiec jako induktor enzyma­tyczny przyspiesza metabolizm leków sprawiając, że stają się mniej efektywne, co może prowadzić do nieprawidłowej farmakoterapii oraz jej nieefektywno­ści i konieczności używania wyższych dawek [8].

Najczęściej omawianą in­terakcją w przypadku dziurawca jest jego interakcja z tabletkami anty­koncepcyjnymi i zmniejszaniem ich skuteczności. Warto podkreślić, że do niedawna produkty na bazie dziuraw­ca występowały jako leki w kategorii OTC, teraz coraz częściej występują w produktach złożonych czy w nalew­kach (niekoniecznie w statusie leku), co może wiązać się z „przeoczeniem” dziurawca w składzie [10].

Nie można również zapominać, że większość leków, ziół czy pokarmów, które zwiększają stężenie serotoniny może przyczyniać się do zespołu se­rotoninergicznego, który objawia się nadpobudliwością nerwowo – mięśnio­wą, nadmiernym pobudzeniem ukła­du współczulnego czy zaburzeniami świadomości.

Najczęściej występuje po przyjęciu przynajmniej dwóch leków z grupy SSRI – np. escitalopram, ser­tralina, i inhibitorów monoaminooksy­dazy IMAO (ang. monoamine oxidase inhibitors) – np. moklobemid, lub ich przedawkowaniu.

Może się jednak zda­rzyć, że połączenie leków używanych w farmakoterapii depresji z produkta­mi bez recepty będzie skutkowało ob­jawami zespołu serotoninergicznego, zwłaszcza że suplementy diety na bazie L-tryptofanu są coraz popularniejsze jako produkty jednoskładnikowe, ale również złożone [26, 27].

Podsumowanie

Temat samoleczenia depresji jest nie­zwykle wielowątkowy. Z jednej strony samoleczenie jest niebezpieczne, gdyż wiąże się z możliwością przeoczenia symptomów zagrażających życiu i zdro­wiu pacjenta, z drugiej zaś depresja jest nadal chorobą nierozumianą, na któ­rą „nie wypada chorować”, zwłaszcza mężczyznom.

Niestety, na ryzyko jej występowania często nie mamy wpływu. I o ile mniej niepokoją mnie produkty dostępne w aptece, gdyż w tym przy­padku wiedza farmaceuty ma szansę wpłynąć na bezpieczeństwo pacjenta, o tyle powodują u mnie trwogę próby podejmowania samoleczenia na pod­stawie informacji podawanych przez portale internetowe, celebrytów czy pseudoterapeutów, które to stanowią realne ryzyko dla ich odbiorców.

Autor:
mgr farm. Emilia Gąsińska
Okręgowa Izba Aptekarska w Warszawie

Artykuł opublikowany został w 52 numerze kwartalnika „Farmakoekonomika Szpitalna”.

 

 

Źródła:

        1. NFZ o zdrowiu. Depresja. https:// zdrowedane.nfz.gov.pl/pluginfile. php/266/mod_resource/content/1/ nfz_o_zdrowiu_depresja.pdf (stan z dn. 20.02.2020 r.).
        2. GBD 2017 Disease and Injury Incidence and Prevalence Collaborators: Global, regional, and national incidence, prev­alence, and years lived with disability for 354 diseases and injuries for 195 countries and territories, 1990-2017: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2017. Lancet. 2018. Vol. 392, No. 10159, 1789-1858.
        3. Samochowiec J., Dudek D., Kucharska-Mazur J., Murawiec S. i wsp.: Diagnostyka i leczenie depres­ji u dorosłych – wytyczne dla lekarzy rodzinnych. https://wytyczne.org/baza­wiedzy/wytyczne-postepowania-w-de­presji-u-doroslych-dla-lekarzy-rodz­innych/ (stan z dn. 21.09.2020 r.).
        4. World Health Organization. Self-care health interventions. https://www. who.int/news-room/fact-sheets/de­tail/self-care-health-interventions (stan z dn. 19.09.2020 r.).
        5. Krajewski-Siuda K. (red.): Samolec­zenie. https://www.sobieski.org.pl/ wp-content/uploads/2018/08/Krajew­ski-Siuda-red.-Samoleczenie-PDF.pdf (stan z dn. 21.09.2020 r.).
        6. Wojteczek J.: Depresja ma różne twarze. https://www.mp.pl/psychi­atria/ekspert/wywiady/175880,de­presja-ma-rozne-twarze (stan z dn. 20.09.2020 r.).
        7. Du J., Zhu M., Bao H., Li B., et al.: The Role of Nutrients in Protecting Mito­chondrial Function and Neurotrans­mitter Signaling: Implications for the Treatment of Depression, PTSD, and Suicidal Behaviors. Critical Reviews in Food Science and Nutrition. 2016. Vol. 56, No. 15, 2560–2578.
        8. Committee on herbal medicinal prod­ucts (HMPC). Assessment report on Hypercium perforatum L., herba. https:// www.ema.europa.eu/en/documents/ herbal-report/assessment-report-hy­pericum-perforatum-l-herba_en.pdf (stan z dn. 18.09.2020 r.).
        9. Ustawa z dn. 25.08.2006 r., o bezpiec­zeństwie żywności i żywienia. http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/ WDU20061711225/O/D20061225.pdf (stan z dn. 23.09.2020 r.).
        10. Lee G., Bae H.: Therapeutic Effects of Phytochemicals and Medicinal Herbs on Depression. https://www.hindawi. com/journals/bmri/2017/6596241/ (stan z dn. 22.09.2020 r.).
        11. Akhondzadeh S., Tahmacebi-Pour N., Noorbala A.A., Amini H., et al.: Crocus sativus L. in the treatment of mild to moderate depression: a double-blind, randomized and placebo-controlled trial. Phytotherapy Research. 2005. Vol. 19, No. 2, 148-151.
        12. Noorbala A.A., Akhondzadeh S., Tah­macebi-Pour N., Jamshidi A.H.: Hy­dro-alcoholic extract of Crocus sativus L. versus fluoxetine in the treatment of mild to moderate depression: a dou­ble-blind, randomized pilot trial. Jour­nal of Ethnopharmacology. 2005. Vol. 97, No. 2, 281-284.
        13. Esalatmanesh S., Biuseh M., Noorbala A.A., Mostafavi S.-A., et al.: Compari­son of Saffron and Fluvoxamine in the Treatment of Mild to Moderate Obses­sive-Compulsive Disorder: A Double Blind Randomized Clinical Trial. Ira­nian Journal of psychiatry. 2017. Vol. 12, No. 3, 154-162.
        14. Hyperherba Labofarm https://www. allecco.pl/hyperherba-330-mg-90-tabl. html (stan z dn. 28.09.2020 r.).
        15. Hausenblas H.A., Saha D., Dubyak P.J., Anton S.D.: Saffron (Crocus sativus L.) and major depressive disorder: a me­ta-analysis of randomized clinical trials. Journal of Integrative Medicine. 2013. Vol. 11, No. 6, 377-383.
        16. Dai L., Chen L., Wang W.: Safety and Efficacy of Saffron (Crocus sativus L.) for Treating Mild to Moderate De­pression: A Systematic Review and Meta-analysis. The Journal of Nervous and Mental Disease. 2020. Vol. 208, No. 4, 269-276.
        17. Ulbricht C., Conquer J., Costa D., Hol­lands W., et al.: An evidence-based systematic review of saffron (Crocus sativus) by the Natural Standard Re­search Collaboration. Journal of Di­etary Supplemets. 2011. Vol. 8, No. 1, 58-114.
        18. Szafrański T.: Zastosowanie szafranu (Crocus sativus) w psychiatrii. http:// www.psychiatraonline.pl/wp-content/ uploads/2017/06/PSYCHIATRA_1_eB­OOK.pdf (stan z dn. 19.09.2020 r.).
        19. Khosravi M., Sotoudeh G., Amini M., Raisi F., et al.: The relationship between dietary patterns and depression me­diated by serum levels of Folate and vitamin B12. BMC Psychiatry. 2020. Vol. 20, No. 1, 63.
        20. European Food Safety Authority. Sci­entific opinion. https://efsa.onlineli­brary.wiley.com/doi/pdf/10.2903/j. efsa.2009.1222 (stan z dn. 21.09.2020 r.).
        21. Lai J.S., Hiles S., Bisquera A., Hure A.J., et al.: A systematic review and meta-analysis of dietary patterns and depression in community-dwelling adults. The American Journal of Clin­ical Nutrition. 2014. Vol. 99, No. 1, 181-197.
        22. Møller S.E.: Tryptophan to competing amino acids ratio in depressive dis­order: relation to efficacy of antide­pressive treatments. Acta psychiatrica Scandinavica. Supplementum. 1985. Vol. 325, 3-31.
        23. Lach G., Schellekens H., Dinan T.G., Cryan J.F.: Anxiety, depression, and the microbiome: a role for gut peptides. Neu­rotherapeutics. 2018. Vol. 15, No. 1, 36-59.
        24. Liang S., Wu X., Jin F.: Gut-Brain Psy­chology: Rethinking Psychology From the Microbiota-Gut-Brain Axis. https:// www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/ PMC6142822/pdf/fnint-12-00033.pdf (stan z dn. 21.09.2020 r.).
        25. Bozzatello P., Rocca P., Mantelli E., Bellino S.: Polyunsaturated Fatty Ac­ids: What is Their Role in Treatment of Psychiatric Disorders? International Journal of Molecular Sciences. 2019. Vol. 20, No. 21, 5257.
        26. Ługowska K., Kolanowski W.: The Nu­tritional Behaviour of Pregnant Wom­en in Poland. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2019. Vol. 16, No. 22, 4357.
        27. Klimaszyk D.: Zespół serotoninowy (se­rotoninergiczny). https://www.mp.pl/ interna/chapter/B16.II.20.13. (stan z dn. 22.09.2020 r.).
Tagi:

Informacje na temat Administratora Danych i o przetwarzaniu danych osobowych:

W celu realizacji obowiązków nałożonych na administratorów danych osobowych w drodze rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) – RODO, Urtica Sp. z o.o. informuje, że w przypadku przetwarzania Państwa danych osobowych w związku z wykonywaniem i na cele usługi prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna”, Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Sp. z o.o., z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000113253, NIP 894-255-67-99, o kapitale zakładowym: 1.000.000,00 zł (“Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres: sekretariat@urtica.pl.

Prosimy pamiętać, że podanie Państwa danych osobowych jest całkowicie dobrowolne, jednak konieczne dla celów prawidłowego wykonania usługi, prowadzenia dokumentacji oraz archiwizacji, na państwa dane osobowe będą przetwarzane na podstawie art. 6 lit. a (wyrażona przez Państwa zgoda) i b (realizacja na Państwa rzecz umowy) RODO. Państwa dane osobowe będą przechowywane zgodnie z wymogami obowiązującego prawa przez okres trwania prenumeraty oraz do momentu zakończenia wypełniania obowiązku prawnego m.in. obowiązku archiwizacyjnego, przedawnienia roszczeń wynikających z umowy. Odbiorcą Państwa danych osobowych jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy lub współpracownicy Spółki. Mają państwo prawo do dostępu do danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania a także prawo do przenoszenia danych. Przysługuje Państwu również prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, jak również wycofania zgody (zgodnie z poniższym). Ponadto, mają Państwo prawo do zgłoszenia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Wycofanie zgody może nastąpić przez oświadczenie o wycofaniu zgody skierowane na adres Administratora Danych podany powyżej. Informujemy, że wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Proszę jednakże mieć na względzie, że po wycofaniu zgody nie będzie możliwa realizacja na Państwa rzecz prenumeraty. Dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu, w tym profilowaniu.

Inspektor Ochrony Danych: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.

Będąc świadomych powyższych informacji, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO, niniejszym wyrażam zgodę spółce Urtica Sp. z o.o., ul. Krzemieniecka 120, 54-613 Wrocław, na przetwarzanie moich danych osobowych objętych formularzem w celu realizacji prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna” i ewentualnego kontaktu w związku z jej realizacją, w następującym zakresie: imię, nazwisko, zawód, adres do wysyłki i/lub adres e-mail do wysyłki (w zależności od wybranej przeze mnie formy/form prenumeraty), numer telefonu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych, a w tym marketingu bezpośredniego, tj. przesyłania na Państwa adres e-mail informacji handlowej w postaci newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego z użyciem Państwa numeru.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem przesyłania na Państwa adres e-mail newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl, lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Państwa dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu kontaktu – odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu kontaktowym. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.