Szukaj

Wiedza

Farmaceuta i pacjent geriatryczny – główne problemy– część 2

avatar
Udostępnij
starsza kobieta trzymająca za rekę młodszą panią

Podczas miesięcznego stażu z zakresu farmacji klinicznej, który uczestnicy praktyk mieli okazję odbywać w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym we Wrocławiu, poza koncyliacjami lekowymi pacjentów na oddziałach chirurgicznych,  młodzi farmaceuci mogli zajmować się audytem oddziałów nefrologii, angiologii, kardiologii, urologii, chirurgii ogólnej i chirurgii ortopedycznej pod kątem zgodności stosowanych leków z zasadami zawartymi w kryteriach STOPP/START.

Wśród 95. przeanalizowanych pacjentów, odnaleziono 47 problemów lekowych zakwalifikowanych w kryteriach STOPP/START, z czego 33 kryteria START i 14 kryteriów STOPP. Najmniej błędów odnaleziono na chirurgii ogólnej, gdzie wśród 10. pacjentów odnotowaliśmy ich jedynie 3, w tym 1 START i 2 STOPP. Tak mała liczba sklasyfikowanych błędów może być związana z mniejszą liczbą informacji o pacjencie, co jest konsekwencją krótkotrwałych pobytów pacjentów na tym oddziale.

Na oddziale chirurgii ogólnej, w przeciwieństwie do angiologii, nefrologii i urologii, pobyt pacjenta nie był tak często związany z błędami lekowymi, a z urazem, bądź rutynowym zabiegiem. Na wspomnianych oddziałach często pogorszenie stanu pacjenta skutkujące hospitalizacją było spowodowane lub niosło za sobą zmiany leczenia i nowe przesłanki do zmian farmakoterapii. Najwięcej błędów przy pomocy kryteriów STOPP/START zostało wykrytych na oddziale kardiologii: wśród 24. pacjentów było ich 16, z czego 12 wśród kryteriów START i 4 spośród STOPP, co mogło być związane ze specyfiką oddziału – właśnie owe błędy nierzadko powodują hospitalizację.

Co więcej, większość kryteriów STOPP/START związana jest z układem sercowo – naczyniowym, a zatem błędy w świetle kryteriów mogły być podyktowane świadomymi decyzjami klinicystów, związanymi ze złożonością przypadków pacjentów na oddziale. W przeważającej większości, wykryte przez nas błędy w farmakoterapii sprzed pobytu w szpitalu, były korygowane na oddziale. W przypadku pozostałych oddziałów statystyki są zbliżone: na oddziałach nefrologii, angiologii, urologii i ortopedii przeanalizowano kolejno 15, 16, 13 i 17 pacjentów, a wśród nich wykryto 7, 8, 6 i 7 błędów z czego 2, 3, 1 i 2 z kategorii STOPP oraz po 5 z kategorii START.

Między projektami badawczymi występują spore rozbieżności w zależności od badanej społeczności i narodowości: w Korei Południowej stwierdzono 20,5%, w Irlandii 14,6%, a w Serbii aż 27,3% pacjentów spełniających kryteria STOPP. W przypadku kryteriów START wartości te były w każdym przypadku wyższe, odpowiednio: 26,5%, 30% i 50,5% [1-3].

Wśród najczęstszych, potencjalnie brakujących leków można wyróżnić zaniechanie przepisania statyn wśród pacjentów z udokumentowaną chorobą naczyń wieńcowych, mózgowych lub obwodowych. W wymienionych sytuacjach statyny są zalecane w przypadku, gdy pacjent może wykonywać czynności związane z codziennym życiem, którego oczekiwana długość przekracza 5 lat. Statyny zalecane są także pacjentom z cukrzycą, której towarzyszą poważne czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych.

Był to także najczęstszy błąd według kryteriów START w analizie pacjentów hospitalizowanych w Korei Południowej oraz według badań przeprowadzonych w serbskich aptekach ogólnodostępnych [1,3]. W badaniu irlandzkim było to trzecie z kolei najrzadziej respektowane kryterium [2]. Drugim, z najczęściej obserwowanych nieprzestrzeganych kryteriów START, był brak inhibitoram konwertazy angiotensynowej (I-ACE) w skurczowej niewydolności serca lub udokumentowanej chorobie wieńcowej.

Plejotropowe działanie leków z tej grupy powoduje, że jest to najkorzystniejsza grupa leków w sytuacjach wymienionych wyżej, jak również u chorych na cukrzycę, u których leki te pełnią rolę w prewencji nefropatii cukrzycowej. W przypadku braku tolerancji I-ACE, zalecana jest zmiana leku na jeden z sartanów. Należy jednak pamiętać, że choć obie grupy redukują śmiertelność, jedynie I-ACE wydłużają przeżycie. W badaniu przeprowadzonym na pacjentach starszych w Irlandii, jako najczęściej notowanym odchyleniem od kryteriów START był brak leczenia przeciw nadciśnieniowego u pacjentów, u których ciśnienie skurczowe utrzymywało się stale >160 mmHg.

Wśród kryteriów STOPP wykazano większe zróżnicowanie. Wyjątkowo często jednak, zdarzało się, że wśród pacjentów z obniżoną funkcją nerek (eGFR <30 ml/min/1,73 m2) zostawała zachowywana terapia metforminą oraz stosowanie benzodiazepin kontynuowano przez ponad 4 tygodnie. Obserwując recepty realizowane przez osoby starsze w polskich aptekach, można zauważyć jak powszechnie nadużywane są leki z tej grupy. Niepokojące jest, że w grupie seniorów często ma miejsce wzrost tolerancji na działanie nasenne benzodiazepin, skutkujące przekraczaniem rekomendowanych dawek.

Co więcej, łączne stosowanie z innymi lekami działającymi na OUN, jak opioidy, preparatami o działaniu antyhistaminowym (powszechnie stosowany na „dobry sen” APAP Noc), lekami neuroleptycznymi, bądź przeciwpadaczkowymi, może prowadzić do nasilenia działania sedatywnego oraz zaburzeń świadomości. Długotrwałe stosowanie benzodiazepin było najczęściej odnotowanym kryterium STOPP w Serbii [3].

Dużym problemem jest także powszechne stosowanie aspiryny w dawce 75 mg w pierwotnej prewencji zawału serca i udaru niedokrwiennego mózgu. Na poziomie apteki oraz obserwując świadomość pacjentów, bez trudu można zauważyć, że istnieje tendencja do stosowania tego leku powszechnie wśród osób z chorobami układu sercowo – naczyniowego po 60. roku życia. Co gorsze, wśród lekarzy także panuje przeświadczenie o poprawności takiego postępowania, mimo sprzeczności z kryteriami Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. W badaniu Serbskim stosowanie aspiryny bez odpowiedniego wskazania oraz zbyt długie jej stosowanie, było czwartym wśród najpowszechniej spełnianych kryteriów STOPP, zaś w populacji badania przeprowadzonego w Irlandii, drugim [2,3]!

Bardzo ważne jest zachowanie potencjału cholinergicznego u starszych pacjentów. Acetylocholina pełni podstawową rolę w procesach związanych z pamięcią, a zatem obniżenie jej poziomu prowadzi do objawów demencji. Każde podanie leków działających antagonistycznie na układ cholinergiczny może mieć katastrofalne skutki dla funkcjonowania osoby starszej i zakończyć się delirium. Szczególnie groźne jest podawanie kilku leków posiadających komponentę antycholinergiczną. Jednym z poważniejszych problemów są szeroko dostępne leki likwidujące objawy przeziębienia. Do leków antycholinergicznych należy jednak także wiele powszechnie stosowanych leków przeciwpsychotycznych, przeciwdepresyjnych i stosowanych w terapii choroby Parkinsona.

W badaniu przeprowadzonym wśród pacjentów geriatrycznych w Irlandii, najczęściej obserwowanym błędem lekowym zakwalifikowanym według kryteriów STOPP było stosowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) u pacjentów z umiarkowanie ciężkim nadciśnieniem. To samo kryterium było drugim z kolei najpowszechniejszych wśród pacjentów z Serbii [2, 3]. Ból jest nieodłącznym elementem starości. Jego efektywne leczenie jest bardzo ważne w prewencji rozwoju schorzeń somatycznych, jak i psychicznych. Przy wyborze właściwego leku każdorazowo należy wziąć pod uwagę mechanizm działania leku, szybkość działania, profil działań niepożądanych, interakcje z innym lekami oraz stopień zagrożenia nadużyciem leku.

NPLZ nie są wskazane u pacjentów starszych, gdyż powodują wzrosty ciśnienia tętniczego oraz ryzyka krwawień z przewodu pokarmowego, co w przypadku pacjentów obarczonych wieloma dolegliwościami może mieć poważne skutki. Najbezpieczniejszą substancją przeciwbólową dla tej grupy docelowej jest paracetamol i od niego należy rozpocząć leczenie zarówno ostrego, jak i przewlekłego bólu o niewielkim, bądź średnim nasileniu. Należy pamiętać o przestrzeganiu pacjenta przed przyjmowaniem paracetamolu pod różnymi postaciami, gdyż taki proceder może grozić zatruciem i uszkodzeniem wątroby.

W przypadku braku skuteczności samego paracetamolu, można sięgnąć po jego połączenia z tramadolem o wielokierunkowym mechanizmie działania. Ostatnim stopniem leczenia bólu jest zastosowanie silnych opioidów pod różnymi postaciami: plastrów, formy donosowej, doustnej czy parenteralnej. Często, głównie na poziomie POZ, zapomina się o neurotoksyczności tych leków, w efekcie czego ordynowane są w zbyt wysokich dawkach. Ważne jest także umiejętne łączenie leków z tej grupy, dające możliwość takiego doboru, by maksymalnie zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych, zwiększając jednocześnie potencjał przeciwbólowy.

ZDECYDOWANIE WARTO!

Kryteria STOP/START są narzędziem służącym do wykrycia potencjalnych błędów związanym z pominięciem niezbędnych, bądź wprowadzeniem nieprawidłowych leków, w złych dawkach lub bez wskazań opartych na dowodach u starszych pacjentów.  Zastosowanie kryteriów STOPP/START umożliwia zminimalizowanie ryzyka zdarzeń niepożądanych, zachorowalności, zmniejszenie częstości hospitalizacji oraz redukcję umieralności.

Dla zoptymalizowania skuteczności tego narzędzia, bardzo ważne jest przeprowadzenie długoterminowych badań z ich zastosowania, obejmujących pacjentów szpitali, podstawowej opieki zdrowotnej, jak i domów pomocy społecznej. Wówczas stanie się możliwym zaplanowanie strategii wprowadzenia go do rutynowej oceny skuteczności farmakoterapii, z uwzględnieniem dawki, czasu stosowania, potencjalnych interakcji i działań niepożądanych leków.

Autorzy:
Aniela Zubek
mgr farm. Kamila Urbańczyk

 

Źródła:

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3791339/
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3978378/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3999035/
Tagi:

Zostaw komentarz

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany. Wymagane pola są zaznaczone *

Informacje na temat Administratora Danych i o przetwarzaniu danych osobowych:

W celu realizacji obowiązków nałożonych na administratorów danych osobowych w drodze rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) – RODO, Urtica Sp. z o.o. informuje, że w przypadku przetwarzania Państwa danych osobowych w związku z wykonywaniem i na cele usługi prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna”, Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Sp. z o.o., z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000113253, NIP 894-255-67-99, o kapitale zakładowym: 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres: sekretariat@urtica.pl.

Prosimy pamiętać, że podanie Państwa danych osobowych jest całkowicie dobrowolne, jednak konieczne dla celów prawidłowego wykonania usługi, prowadzenia dokumentacji oraz archiwizacji, na państwa dane osobowe będą przetwarzane na podstawie art. 6 lit. a (wyrażona przez Państwa zgoda) i b (realizacja na Państwa rzecz umowy) RODO. Państwa dane osobowe będą przechowywane zgodnie z wymogami obowiązującego prawa przez okres trwania prenumeraty oraz do momentu zakończenia wypełniania obowiązku prawnego m.in. obowiązku archiwizacyjnego, przedawnienia roszczeń wynikających z umowy. Odbiorcą Państwa danych osobowych jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy lub współpracownicy Spółki. Mają państwo prawo do dostępu do danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania a także prawo do przenoszenia danych. Przysługuje Państwu również prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, jak również wycofania zgody (zgodnie z poniższym). Ponadto, mają Państwo prawo do zgłoszenia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Wycofanie zgody może nastąpić przez oświadczenie o wycofaniu zgody skierowane na adres Administratora Danych podany powyżej. Informujemy, że wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Proszę jednakże mieć na względzie, że po wycofaniu zgody nie będzie możliwa realizacja na Państwa rzecz prenumeraty. Dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu, w tym profilowaniu.

Inspektor Ochrony Danych: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.

Będąc świadomych powyższych informacji, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO, niniejszym wyrażam zgodę spółce Urtica Sp. z o.o., ul. Krzemieniecka 120, 54-613 Wrocław, na przetwarzanie moich danych osobowych objętych formularzem w celu realizacji prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna” i ewentualnego kontaktu w związku z jej realizacją, w następującym zakresie: imię, nazwisko, zawód, adres do wysyłki i/lub adres e-mail do wysyłki (w zależności od wybranej przeze mnie formy/form prenumeraty), numer telefonu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych, a w tym marketingu bezpośredniego, tj. przesyłania na Państwa adres e-mail informacji handlowej w postaci newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego z użyciem Państwa numeru.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem przesyłania na Państwa adres e-mail newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl, lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Państwa dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu kontaktu – odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu kontaktowym. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.