Szukaj

Wiedza

HIV/AIDS – początki epidemii

avatar
Udostępnij
czerwona kokardka (symbol solidarności z osobami żyjącymi z HIV i AIDS)

Epidemia HIV/AIDS trwa już od 40 lat. Podążając jej śladem i analizując jej historię, można zobaczyć spektakularne sukcesy medycyny i farmakologii, ale też porażki wyrażające się w ludzkich postawach i zachowaniach. W niniejszym artykule przedstawiono początki epidemii HIV/AIDS w USA i w Polsce na przestrzeni ostatnich dekad.

Wstęp

HIV/AIDS nie budzi już emocji. Wiadomo, że od lat są skuteczne leki antyretrowirusowe, które zwalniają namnażanie się wirusa i zmniejszają jego ilość we krwi osoby zakażonej tak bardzo, że przestaje być zakaźna. Ludzie skutecznie leczeni żyją tak samo długo, jak średnia krajowa obywateli [1].

Krótko po rozpoczęciu się epidemii poznano drogi przenoszenia się czynnika powodującego AIDS. Wirus, później nazwany HIV – ludzki wirus upośledzenia odporności – przenosi się przez krew, kontakty seksualne i z matki na dziecko. Bardzo łatwo więc zakażeniom zapobiegać, jednak w Polsce liczba osób, u których rozpoznawane jest nowa infekcja HIV, systematycznie wzrasta.

Wprawdzie główną drogą przenoszenia zakażenia HIV w obecnej Polsce są przede wszystkim męsko-męskie kontakty seksualne, ale wiele osób pamięta, że w początkach epidemii w Polsce zakażonymi HIV były głównie osoby uzależnione od tzw. polskiej heroiny.

Od lat nie ma żadnych kampanii  informujących o tym, w jaki sposób przenosi się HIV, w szkołach nie mówi się na ten temat, więc wiedza o drogach przenoszenia się zakażenia w społeczeństwie, ale także wśród przyszłych lekarzy maleje [1]. Ludzie nie robią sobie testów, bo wielu uważa, że to ich nie dotyczy. Dlatego w Polsce AIDS nadal jest przyczyną śmierci, ale umierają ci, u których zakażenie rozpoznano tak późno, że nie było już czasu na rozpoczęcie leczenia antyretrowirusowego.

Może warto przypomnieć, jak strasznie  wyglądał HIV/AIDS na początku epidemii, żeby docenić to, co udało się osiągnąć.

Zaczęło się w USA

Pierwsze informacje o nowym zespole chorobowym opublikowano 5 czerwca 1981 r. w „Tygodniowym raporcie o zachorowaniach i śmiertelności”, MMWR (Morbidity and Mortality Weekly Report), czasopiśmie wydawanym przez Ośrodki Kontroli Chorób, CDC (ang. Centers for Disease Control), docierającym do niewielu czytelników. Opisano w nim 5 przypadków niezwykle rzadkiego po II wojnie światowej zapalenia płuc wywołanego przez Pneumocystis carinii (obecnie Pneumocystis  jiroveci), na które zapadli zdrowi dotąd, młodzi homoseksualni mężczyźni [2], a także przypadki zachorowań na równie rzadki nowotwór – mięsaka Kaposiego [3].

Autorzy doniesień, zdając sobie sprawę, iż szybko rosnąca liczba zachorowań wydaje się zwiastować pojawienie nowej choroby, usiłowali zainteresować nim bardziej  poczytne czasopismo, ale ówczesny redaktor naczelny prestiżowego New England Journal of Medicine nie zgodził się na szybką publikację i doniesienie dr Michaela S. Gottlieba i wsp.  opublikowano dopiero 10 grudnia tego roku [4, 5].

Na początku epidemii w USA większość zachorowań dotyczyła homoseksualnych mężczyzn, więc w środkach masowego przekazu nowemu zespołowi chorobowemu nadawano nazwy takie jak „rak gejów” lub (GRID – zespół upośledzenia odporności związany z homoseksualizmem, GIRD (ang. gay related immune deficiency)). W tamtych czasach homoseksualizm w wieku stanach był zakazany i karany. Choć te nazwy funkcjonowały krótko, to pamięć o nich zachowała się na długo, nie tylko w społeczeństwie amerykańskim.

Ale 27 czerwca 1982 r., podczas sympozjum w Waszyngtonie, w którym wzięli udział urzędnicy federalni, uczeni i aktywiści społeczni wybrano nazwę acquired immunodeficiency syndrome, AIDS – zespół nabytego upośledzenia odporności,  Pierwszą definicję AIDS sformułowano we wrześniu tego samego roku [6]. Jeszcze w 1981 r. pojawiła się informacja o zachorowaniach na pneumocystowe zapalenie płuc i/lub mięsaka Kaposiego mężczyzn przyjmujących środki odurzające w iniekcjach  16 lipca 1982 r. CDC doniosło, iż produkty krwiopochodne mogą przenosić zakażenie, gdyż zapalenie wywołane Pneumocystis carinii rozpoznano u chorego na hemofilię A [7, 8].

Mogło to mieć związek ze zmianą sposobu produkcji koncentratów czynników krzepnięcia – od początku lat 70. zaczęto w USA stosować w terapii chorych na hemofilię mężczyzn koncentraty czynników krzepnięcia VIII i IX pochodzące od wielu (od 2,5 tys. do 25 tys.) płatnych dawców krwi lub plazmy, co zwiększało prawdopodobieństwo przenoszenia zakażeń [9].

17 grudnia 1982 r. CDC doniosło o przypadkach zachorowań na choroby podobne do występujących u dorosłych z AIDS u czwórki dzieci mających mniej, niż 2 lata, które przed zachorowaniem nie otrzymywały transfuzji krwi lub produktów krwiopochodnych; większość tych dzieci zmarła; w komentarzu redakcyjnym pojawiła się sugestia, iż należy brać pod uwagę możliwość przeniesienia czynnika wywołującego AIDS z matek na dzieci, albo wewnątrz macicznie albo krótko po urodzeniu [10].

W USA w 1982 r. pojawiło się doniesienie  o wystąpieniu infekcji oportunistycznych typowych dla AIDS u 5 zdrowych wcześniej młodych kobiet [11]. W styczniu 1983 r. CDC komentując AIDS u  kobiet, których jedynym czynnikiem ryzyka było pozostawanie w zawiązku z mężczyznami przyjmującymi narkotyki w iniekcjach napisano: „Niewykluczone, że mężczyźni nadużywający narkotyków są nosicielami czynnika zakaźnego, który u nich nie spowodował choroby, ale spowodował AIDS u zakażonych przez nich partnerek seksualnych” [12].

W listopadzie 1984 r. wśród zgłoszonych 6 921 przypadków AIDS tylko 54 osoby jako prawdopodobną drogę zakażenia podały wyłącznie kontakty heteroseksualne. Wśród nich było 49 (91%) kobiet [13]. Już w styczniu tego samego roku przedstawiono przypadek 71-letniej kobiety z AIDS, której jedynym czynnikiem ryzyka były – jak podkreślono – rzadkie kontakty seksualne z jej starszym o kilka lat mężem, chorym na hemofilię, który nieco wcześniej zmarł z powodu zapalenia płuc spowodowanego Pneumocystis carinii [14].

W początkach lat 90. Program Narodów Zjednoczonych do spraw Rozwoju UNDP  (ang. United Nations Development Program) alarmował: „Dla większości zamężnych kobiet głównym czynnikiem ryzyka zakażenia HIV jest bycie mężatką. Codziennie kolejne trzy tysiące kobiet zostają zakażone, a pięćset z nich umiera. W większości mają od 15 do 35 lat” [15].

W połowie lat 80. średnia przeżywalność pacjentów hospitalizowanych z powodu infekcji oportunistycznych wynosiła mniej, niż 8 miesięcy, nawet jeśli stosowano optymalne w owym czasie leczenie [16].

W początkach lat 80. nie było powszechnego dostępu do Internetu, więc informacje o drogach zakażenia rozprzestrzeniały się po świecie wolno. Znacznie szybciej rozprzestrzeniał się strach przed osobami zakażonymi HIV. Pod koniec lat 80. jeden z chirurgów amerykańskich ogłosił na łamach New York Times’a, że w ramach odpowiedzialności za siebie i swoją rodzinę nie będzie operował zakażonych HIV pacjentów.

W artykule, w którym zamieszczono to wyznanie doktora podkreślono, że wprawdzie wielu lekarzy amerykańskich działa zgodnie z przysięgą Hipokratesa i opiekuje się, leczy wszystkich pacjentów, to liczba takich, którzy odmawiają pomocy zakażonym HIV jest niewątpliwie znaczna [17].

W 1987 r. zarejestrowano pierwszy lek hamujący replikację HIV o nazwie handlowej Retrovir (azydotymidyna – AZT, później zwana zydowudyną – ZDV). Przez kilka lat był to jedyny lek antyretrowirusowy. AZT zarejestrowano pomimo tego, iż w stosowanych wówczas dawkach lek często powodował działania niepożądane, do których należały nudności, bóle mięśniowe, bezsenność, silne bóle głowy, a także obniżenie stężenia hemoglobiny wymagające przetaczania krwinek czerwonych u 21% pacjentów [18].

Jednak dopiero pojawienie się nowej grupy leków – inhibitorów proteazy HIV – i wprowadzenie terapii skojarzonej (przynajmniej trzech leków antyretrowirusowych stosowanych równocześnie) w 1996 r. stało się przełomem, dzięki któremu zakażenie HIV stało się zakażeniem przewlekłym, nie wyrokiem śmierci.

W 1995 r. Timothy M. Westmoreland, członek senackiej podkomisji ds. zdrowia i środowiska w latach 1979 – 1994, pisał w relacji z posiedzenia Kongresu „W początkach epidemii AIDS wiele współczucia wynikało z tego, że ludzie chorzy byli »tacy jak my«, jak politycy i dziennikarze. Niezależnie od orientacji seksualnej chodzili do tych samych szkół, pracowali w tych samych biurach, chodzili do tych samych kościołów i klubów jak inni biali Amerykanie z klasy średniej. Kiedy AIDS stawał się coraz bardziej chorobą biednych ludzi, stawał się coraz bardziej jedną z chorób, którą możemy się zająć, ale nie chcemy – podobnymi przykładami były zatrucie ołowiem i kiła…. Część tej rosnącej obojętności wiązał się z tym, kto chorował. Nienawiść do gejów i narkomanów stała się widoczna w dyskursie politycznym” [19]. Mimo ogromnego postępu w diagnostyce, leczeniu, profilaktyce zakażeń stygmatyzacja osób z HIV/AIDS w dalszym ciągu trzyma się mocno.

Początek epidemii w Polsce

W Polsce pierwsze przypadki zakażeń HIV rozpoznano w 1985 r. – u 6 mężczyzn chorych na hemofilię, 4 mężczyzn homoseksualnych i u 1 kobiety, która trudniła się sprzedażą usług seksualnych [20]. Rok później pierwsze zachorowanie na AIDS dotyczyło 54-letniego mężczyzny przebywającego wiele lat w USA. Zmarł krótko po powrocie do Polski.

W 1988 r. rozpoznano pierwsze zakażenie HIV u osoby przyjmującej środki odurzające w iniekcjach [21].  W kolejnych latach liczba zakażeń wśród osób uzależnionych od polskiej heroiny szybko rosła. Niezwykle łatwo było zmniejszyć ryzyko przenoszenia się wirusa wśród osób uzależnionych. Wystarczyłoby zapewnić im dostęp do sterylnego sprzętu do iniekcji. Ale pomijając to, że w tamtych czasach niewiele osób w Polsce tak myślało, to w dodatku w ówczesnej opiece zdrowotnej sprzętu do iniekcji brakowało. Z inicjatywy MONARU od 1989 r. zaczynały powstawać pierwsze programy wymiany igieł i strzykawek [22].

Do Polski docierały informacje z USA o obawach lekarzy i odmawianiu przez nich zajmowania się zakażonymi HIV pacjentami. Więc część lekarzy, nie próbując sobie nawet zadać trudu sprawdzenia czy HIV może być dla nich niebezpieczny podczas wykonywania obowiązków zawodowych, mniej lub bardziej grzecznie wypraszało pacjentów z gabinetów, odmawiało wykonania zabiegu operacyjnego i innych rodzajów pomocy [23, 24].

Wraz z pojawieniem się epidemii zaczęły powstawać w Polsce w klinikach chorób zakaźnych oddziały zajmujące się zakażonymi HIV i chorymi na AIDS pacjentami. W większości pracowali w nich lekarze, którzy chcieli opiekować się głównie młodymi ludźmi zakażonymi wirusem, który w początkach epidemii był wyrokiem śmierci. Postawały organizacje wspierające ludzi żyjących z HIV/AIDS.

W tamtych czasach zmieniły się relacje między lekarzami a pacjentami z paternalistycznych na bardziej partnerskie. Wielu lekarzy zmieniło swoje poglądy na osoby uzależnione od polskiej heroiny. Przestało ich postrzegać jak niedostosowanych do społeczeństwa dewiantów, a jak ludzi, którzy oprócz HIV mają jeszcze jeden poważny problem. W pierwszych latach epidemii większość zakażonych HIV osób umierała z powodu przedawkowania narkotyku.

HIV nie zdążył większości z nich zrobić zbyt dużej krzywdy. Wielu z nich, gdyby dano im szansę wyjścia z uzależnienia, byłoby wspaniałymi ludźmi. Niektórym uzależnionym osobom udało się dożyć do pojawienia się skutecznego leczenia, dzięki czemu żyją. Wielu wyszło z uzależnienia, choć nie jest to w Polsce łatwe, i prowadzi szczęśliwe życie zawodowe, rodzinne, towarzyskie. Ich skutecznie leczone zakażenie sprawia, że stali się niezakaźni dla reszty świata, gdyż ilość wirusa (poziom wiremii) w ich krwi jest zbyt mała [24].

Aktualne i podstawowe informacje epidemiologiczne w Polsce dotyczące HIV i AIDS zostały przedstawione w Tabeli 1.

Informacje epidemiologiczne dotyczące HIV i AIDS w Polsce
24 908 – pacjentów zakażonych ogółem
3 734 – pacjentów ma pełnoobjawowy AIDS
1 424 – chorych zmarło

Tabela 1. Podstawowe informacje epidemiolgiczne dotyczące HIV/AIDS W Polsce – – dane od początku epidemii (1985 r.) do 31.12.2019 r. [25].

Podsumowanie

Epidemia HIV/AIDS jest w Polsce od ponad 30 lat. Kiedy współtworzyłam jeden z pierwszych ośrodków dla osób zakażonych HIV i chorych na AIDS miałam nadzieję, że po latach trwania epidemii i istnienia skutecznego leczenia HIV przestanie stygmatyzować pacjentów. Jednak ciągle tak się nie stało.

Autor:
dr n. med.  Dorota Rogowska-Szadkowska
Zakład Medycyny Rodzinnej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku

Artykuł został opublikowany na łamach 50. wydania
kwartalnika Farmakoekonomika Szpitalna

 

Źródła:

      1. Rogowska-Szadkowska D., Strumiło J., Chlabicz S.: Knowledge of family medicine trainers concerning HIV/AIDS – pilot study. Przegląd Epidemiologiczny. 2017. Tom 71, nr 4, 629-637
      2. Centers for Disease Control. Pneumocystis pneumonia – Los Angeles. Morbidity and Mortality Weekly Report. 1981. Tom 30, 250-252
      3. Centers for Disease Control. Kaposi’s sarcoma and pneumocystis pneumonia among homosexual men – New York City and California. Morbidity and Mortality Weekly Report. 1981. Tom 30, 305-308
      4. Fee E., Brown T.M. Michael S.: Gottlieb and the identification of AIDS. American Journal of Public Health,.2006. Tom 96, nr 6, 982-983
      5. Gottlieb M.S., Schroff R., Schanker H.M., Weisman J.D., Fan P.T., Wolf R.A., Saxon A.: Pneumocystis carinii pneumonia and mucosal candidiasis in previously healthy homosexual men: evidence of a new acquired cellular immunodeficiency. New England Journal of Medicine. 1981. Tom 305, nr 24, 1425-1431
      6. Centers for Disease Control. Current trends update of acquired immune deficiency syndrome (AIDS) – United States. Morbidity and Mortality Weekly Report. 1982. Tom 31, 513-514
      7. Masur H., Michelis M.A., Greene J.B., Onorato I., Stouwe R.A., Holzman R.S., Wormser G., Brettman L., Lange M., Murray H.W., Cunningham-Rundles S.: An outbreak of community acquired Pneumocystis carinii pneumonia: initial manifestation of cellular immune dysfunction. New England Journal of Medicine. 1981. Tom 305, nr 24, 1431-1438
      8. Centers for Disease Control. Pneumocystis carinii pneumonia among persons with hemophilia A. Morbidity and Mortality Weekly Report. 1982. Tom 31, 365-367
      9. Levine PH. The acquired immunodeficiency syndrome in persons with hemophilia. Annals of Internal Medicine. 1985. Tom 103, nr 5, 23-26
      10. Centers for Disease Control. Unexplained immunodeficiency and opportunistic infection in infants – New York, New Jersey, California. Morbidity and Mortality Weekly Report. 1982. Tom 31. 655-657
      11. Masur H., Michelis M.A., Wormser G.P., Lewin S., Gold J., Tapper M.L., Giron J., Lerner C.W., Armstrong D., Setia U., Sender J.A., Siebken R.S., Nicholas P., Arlen Z., Maayan S., Ernst J.A., Siegal F.P., Cunningham-Rundles S.: Opportunistic infection in previously healthy women. Initial manifestations of a community-acquired cellular immunodeficiency. Annals of Internal Medicine. 1982. Tom 97, nr 4, 533-539
      12. Center for Disease Control. Epidemiologic notes and reports immunodeficiency among female sexual partners of males with acquired immune deficiency syndrome (AIDS) – New York. www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00001221.htm (stan z dn. 19.02.2016 r.)
      13. Centers for Disease Control. Current Trends Update: Acquired Immunodeficiency Syndrome (AIDS) – United States. Morbidity and Mortality Weekly. 1984. Tom 33, 661-664
      14. Pitchenik A.E., Shafron R.D., Glasser R.M., Spira T.J.: The acquired immunodeficiency syndrome in the wife of a hemophiliac. Annals of Internal Medicine. 1984. Tom 100, nr 1, 62-65
      15. Farmer P., Lindenbaum S., Delvecchio Good M.J.: Women, poverty and AIDS: an introduction. Culture, Medicine and Psychiatry. 1993. Tom 17, nr 4, 387-397
      16. Steinbrook R., Lo B., Tripack J., Dilley J.W., Volberding P.A.: Ethical dilemmas in caring for patients with the acquired immunodeficiency syndrome. Annals of Internal Medicine. 1985. Tom 103, nr 5, 787-790
      17. Gruson : AIDS fear spawns ethics debate as some doctors withhold care. New York Times, 11.07.1987. https://www.nytimes.com/1987/07/11/us/aids-fear-spawns-ethics-debate-as-some-doctors-withhold-care.html?auth=login-email&login=email (stan z dn. 10.11.2019 r.)
      18. Richman D.D., Fischl M.A., Grieco M.H., Gottlieb M.S., Volberding P.A., Laskin O.L., Leedom J.M., Groopman J.E., Mildvan D., Hirsch M.S.: The toxicity of azidothymidine (AZT) in the treatment of patients with AIDS and AIDS-related complex. A double blind, placebo-controlled trial. New England Journal of Medicine. 1987. Tom 317, nr 4, 192-197
      19. Westmoreland T.M.: AIDS and Politics: Heath and taxes. Bulletin of New York Academy of Sciences. 1995. Tom 72, supplement 1, 273-282
      20. Rosinska M.: Current trends in HIV/AIDS epidemiology in Poland, 1999 -2005. Eurosurveillance. 2006. Tom 11, nr 1-2, 94-97
      21. Szata W.: AIDS i zakażenie HIV – 1988 rok. Przegląd Epidemiologiczny. 1990. Tom 44, nr 1-2, 130-133
      22. Kulka Z., Moskalewicz J.: Wpływ wymiany igieł i strzykawek na zakażenie HIVV wśród narkomanów opatowych w Polsce. Alkoholizm Narkomania. 1998. Tom 30, nr 1, 29-40
      23. Jabłonowska E, Małolepsza E:. Akceptacja pacjentów HIV+ przez pracowników służby zdrowia doświadczana przez seropozytywnych pacjentów w województwie łódzkim. Wiadomości Lekarskie. 2007. Tom 60, nr 11-12, 497-501
      24. Rogowska-Szadkowska D., Ołtarzewska A.M., Sawicka-Powierza J., Chlabicz S.: Medical care of HIV-infected individuals in Poland: impact of stigmatization by health care workers. AIDS Patient Care & STDS. 2008. Tom 22, nr 1, 81-84
      25. Krajowe Centrum ds. AIDS. https://aids.gov.pl/hiv_aids/450-2-2/ (stan z dn. 26.03.2020 r.)
Tagi:

Informacje na temat Administratora Danych i o przetwarzaniu danych osobowych:

W celu realizacji obowiązków nałożonych na administratorów danych osobowych w drodze rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) – RODO, Urtica Sp. z o.o. informuje, że w przypadku przetwarzania Państwa danych osobowych w związku z wykonywaniem i na cele usługi prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna”, Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Sp. z o.o., z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000113253, NIP 894-255-67-99, o kapitale zakładowym: 1.000.000,00 zł (“Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres: sekretariat@urtica.pl.

Prosimy pamiętać, że podanie Państwa danych osobowych jest całkowicie dobrowolne, jednak konieczne dla celów prawidłowego wykonania usługi, prowadzenia dokumentacji oraz archiwizacji, na państwa dane osobowe będą przetwarzane na podstawie art. 6 lit. a (wyrażona przez Państwa zgoda) i b (realizacja na Państwa rzecz umowy) RODO. Państwa dane osobowe będą przechowywane zgodnie z wymogami obowiązującego prawa przez okres trwania prenumeraty oraz do momentu zakończenia wypełniania obowiązku prawnego m.in. obowiązku archiwizacyjnego, przedawnienia roszczeń wynikających z umowy. Odbiorcą Państwa danych osobowych jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy lub współpracownicy Spółki. Mają państwo prawo do dostępu do danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania a także prawo do przenoszenia danych. Przysługuje Państwu również prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, jak również wycofania zgody (zgodnie z poniższym). Ponadto, mają Państwo prawo do zgłoszenia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Wycofanie zgody może nastąpić przez oświadczenie o wycofaniu zgody skierowane na adres Administratora Danych podany powyżej. Informujemy, że wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Proszę jednakże mieć na względzie, że po wycofaniu zgody nie będzie możliwa realizacja na Państwa rzecz prenumeraty. Dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu, w tym profilowaniu.

Inspektor Ochrony Danych: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.

Będąc świadomych powyższych informacji, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO, niniejszym wyrażam zgodę spółce Urtica Sp. z o.o., ul. Krzemieniecka 120, 54-613 Wrocław, na przetwarzanie moich danych osobowych objętych formularzem w celu realizacji prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna” i ewentualnego kontaktu w związku z jej realizacją, w następującym zakresie: imię, nazwisko, zawód, adres do wysyłki i/lub adres e-mail do wysyłki (w zależności od wybranej przeze mnie formy/form prenumeraty), numer telefonu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych, a w tym marketingu bezpośredniego, tj. przesyłania na Państwa adres e-mail informacji handlowej w postaci newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego z użyciem Państwa numeru.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem przesyłania na Państwa adres e-mail newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl, lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Państwa dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu kontaktu – odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu kontaktowym. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.