Szukaj

Wiedza

Przyczyny i konsekwencje antybiotykooporności

avatar
Udostępnij
umieszczanie bakterii w szkiełku laboratoryjnym przy użyciu pincety chirurgicznej

Odkrycie w 1928 r. przez Aleksandra Fleminga penicyliny, naturalnego produktu metabolizmu Penicillium notatum i wprowadzenie jej do terapii w latach 40. ubiegłego stulecia, rozpoczęło nową erę w medycynie. Poszukiwania dalszych naturalnych produktów drobnoustrojów o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym zaowocowało odkryciem wielu nowych leków. Ponadto, dzięki rozwojowi chemii modyfikowano naturalne produkty uzyskując leki o lepszym działaniu i mniej toksyczne. Powstało także wiele związków syntetycznych (np. chinolony, linkozamidy), które dla uproszczenia także nazywamy antybiotykami. Sukces antybiotyków w leczeniu zakażeń i chorób zakaźnych był tak wielki, że dano im przydomek „leków cudownych” (ang. miracle drugs). To właśnie antybiotykom zawdzięczamy ogromny rozwój medycyny, zwłaszcza transplantologii, neonatologii ale także wielu innych jej obszarów. Czy wyobrażamy sobie rozległe zabiegi chirurgiczne bez profilaktyki antybiotykowej?

Już od samego początku ery antybioty­kowej obserwowano izolację szczepów opornych. W połowie lat 50. ubiegłego wieku połowa szczepów gronkowca złocistego była oporna na penicylinę, w wyniku wytwarzania enzymu penicy­linazy (β-laktamaza). Bakterie „uczyły” się bardzo szybko jak przeżyć w obec­ności antybiotyku uruchamiając róż­norodne strategie. Najczęstszą z nich jest wytwarzanie enzymów inaktywują­cych bądź modyfikujących antybiotyki, w konsekwencji czego stają się nieak­tywne. Jak wiadomo bakterie potrafią również wypompowywać antybiotyk z komórki bądź tworzyć bariery unie­możliwiające dotarcie mu do miejsca docelowego działania a także modyfi­kować ten cel.

Przez wiele lat udawało się syste­matycznie wprowadzać nowe antybioty­ki, które były aktywne wobec szczepów bakteryjnych o nowych mechanizmach oporności. Jednak w końcu ubiegłego stulecia zaczęto obserwować rosnącą dysproporcję między podażą nowych leków a narastającą opornością i to u najczęstszych patogenów bakteryj­nych człowieka. Bakteryjne szczepy od­powiedzialne za zakażenia u człowieka są coraz częściej wieloantybiotykoopor­ne, a nawet niewrażliwe na wszystkie dostępne na rynku leki.

Światowa Organizacja Zdrowia na podstawie analizy sytuacji w zakresie antybiotykooporności w państwach członkowskich wydała oświadczenie: „Wiek XXI może stać się erą postantybio­tykową. Oznacza ona, że nawet łagodne zakażenia mogą skutkować zgonem. Nie jest to apokaliptyczny wytwór fantazji ale realny obraz XXI w.”. Musimy sobie zadać pytanie: dlaczego tak się stało, ja­kie są przyczyny i jakie są i mogą być konsekwencje narastającej antybioty­kooporności?

Przyczyny to przede wszystkim nadużywanie i niewłaściwe stosowa­nie wskazywanej grupy leków zarówno w medycynie jak i w weterynarii, a tak­że w wielu krajach świata w hodowli zwierzęcej. Prowadzi to do powstawa­nia i szerzenia się opornych bakterii. Ponadto, w rozprzestrzenianiu się ogromną rolę odgrywa niski poziom higieny. W Polsce wzrostowi zakażeń wieloopornymi bakteriami sprzyja brak restrykcyjnych programów kon­troli zakażeń szpitalnych, odpowiedniej polityki antybiotykowej a także niskie wykorzystywanie nowoczesnych me­tod diagnostycznych i stare zaplecze szpitalne z wieloosobowymi salami chorych, bez właściwych sanitariatów.

Nie bez znaczenia w powstawaniu i szerzeniu się oporności w Polsce jest bardzo wysokie zużycie antybiotyków w leczeniu pozaszpitalnym. Kraj nasz należy do grupy państw UE o naj­wyższej konsumpcji leków przeciw­bakteryjnych. Ruchy ludności, tury­styka, w tym medyczna, intensywna wymiana handlowa i zmiany klimatu przyczyniają się do rozprzestrzeniania antybiotykoopornych bakterii. Nale­ży podkreślić, że niski stan świado­mości zagrożenia zarówno ze strony społeczeństwa jak i profesjonalistów wykonujących zawody medyczne i de­cydentów w ochronie zdrowia, powo­duje znaczącą opieszałość w działaniach „ratujących” antybiotyki. Pewien opty­mizm niesie ponowne zainteresowanie firm farmaceutycznych inwestycjami w poszukiwania nowych leków prze­ciwbakteryjnych ale zapotrzebowanie jest ogromne.

Konsekwencje antybiotykoopor­ności są niezwykle poważne i to zarów­no medyczne, epidemiologiczne, psy­chologiczne jak i ekonomiczne. Wielu pacjentów już obecnie nie otrzymuje optymalnego leczenia a dane WHO wskazują, że ponad 700 tys. osób umiera corocznie na świecie z powodu zakażeń, wobec których nie ma skutecznego an­tybiotyku. I z całą pewnością liczba ta jest zaniżona.

Według Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób, ECDC (ang. European Centre for Disease Prevention and Control) w Polsce w 2015 r. zmarło z tego po­wodu ponad 2,2 tys. chorych. Komisja Europejska prognozuje, że do 2050 r. liczba zgonów spowodowanych anty­biotykoopornością może być wyższa niż z powodu chorób nowotworowych. Natomiast Bank Światowy ostrzega, że do 2050 r. zakażenia wywołane przez bakterie antybiotykooporne mogą spo­wodować szkody ekonomiczne porów­nywalne do zadanych przez kryzys fi­nansowy z 2008 r.

Oczywiście są to prognozy oparte na modelowaniu matematycznym, któ­re mam nadzieje, że się nie sprawdzą. Od nas w dużej mierze zależy przyszły scenariusz. Najważniejszym działaniem jest podnoszenie świadomości wszyst­kich poprzez ustawiczną edukację, inwestycje w zdrowie, mądrą politykę lekową państwa.

Bardzo ważnym elementem strategii w walce z antybiotykoopornością jest ciągłe monitorowanie występowania opornych szczepów, a tym samym do­starczanie wiarygodnych danych dla profesjonalistów i decydentów w ochro­nie zdrowia celem podejmowania ukie­runkowanych działań zmniejszających zagrożenie. Taką rolę pełni w Polsce Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Le­kowrażliwości Drobnoustrojów oraz dla bakteryjnych patogenów inwazyj­nych Krajowy Ośrodek Referencyjny ds. Diagnostyki Zakażeń Ośrodkowego Układu Nerwowego (www.koroun.edu.pl) działający w strukturze Zakładu Epi­demiologii i Mikrobiologii Klinicznej Narodowego Instytutu Leków.

Ponadto, Zakład Epidemiologii i Mikrobiologii realizuje Narodowy Program Ochro­ny Antybiotyków, który wspiera pra­ce ww. Ośrodków, a także propaguje racjonalne stosowanie antybiotyków organizując m.in. na terenie Polski Europejski Dzień i Światowy Tydzień Wiedzy o Antybiotykach. Jesteśmy właśnie w obliczu tych wydarzeń. Za­chęcam wszystkich do wzięcia w nich aktywnego udziału.

Autor:
prof. dr hab. n. med. Waleria Hryniewicz
Narodowy Instytut Leków
Zakład Epidemiologii i Mikrobiologii Klinicznej

Artykuł pochodzi z 52. numeru kwartalnika „Farmakoekonomika Szpitalna”

Tagi:

Informacje na temat Administratora Danych i o przetwarzaniu danych osobowych:

W celu realizacji obowiązków nałożonych na administratorów danych osobowych w drodze rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) – RODO, Urtica Sp. z o.o. informuje, że w przypadku przetwarzania Państwa danych osobowych w związku z wykonywaniem i na cele usługi prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna”, Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Sp. z o.o., z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000113253, NIP 894-255-67-99, o kapitale zakładowym: 1.000.000,00 zł (“Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres: sekretariat@urtica.pl.

Prosimy pamiętać, że podanie Państwa danych osobowych jest całkowicie dobrowolne, jednak konieczne dla celów prawidłowego wykonania usługi, prowadzenia dokumentacji oraz archiwizacji, na państwa dane osobowe będą przetwarzane na podstawie art. 6 lit. a (wyrażona przez Państwa zgoda) i b (realizacja na Państwa rzecz umowy) RODO. Państwa dane osobowe będą przechowywane zgodnie z wymogami obowiązującego prawa przez okres trwania prenumeraty oraz do momentu zakończenia wypełniania obowiązku prawnego m.in. obowiązku archiwizacyjnego, przedawnienia roszczeń wynikających z umowy. Odbiorcą Państwa danych osobowych jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy lub współpracownicy Spółki. Mają państwo prawo do dostępu do danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania a także prawo do przenoszenia danych. Przysługuje Państwu również prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, jak również wycofania zgody (zgodnie z poniższym). Ponadto, mają Państwo prawo do zgłoszenia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Wycofanie zgody może nastąpić przez oświadczenie o wycofaniu zgody skierowane na adres Administratora Danych podany powyżej. Informujemy, że wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Proszę jednakże mieć na względzie, że po wycofaniu zgody nie będzie możliwa realizacja na Państwa rzecz prenumeraty. Dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu, w tym profilowaniu.

Inspektor Ochrony Danych: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.

Będąc świadomych powyższych informacji, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO, niniejszym wyrażam zgodę spółce Urtica Sp. z o.o., ul. Krzemieniecka 120, 54-613 Wrocław, na przetwarzanie moich danych osobowych objętych formularzem w celu realizacji prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna” i ewentualnego kontaktu w związku z jej realizacją, w następującym zakresie: imię, nazwisko, zawód, adres do wysyłki i/lub adres e-mail do wysyłki (w zależności od wybranej przeze mnie formy/form prenumeraty), numer telefonu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych, a w tym marketingu bezpośredniego, tj. przesyłania na Państwa adres e-mail informacji handlowej w postaci newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego z użyciem Państwa numeru.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem przesyłania na Państwa adres e-mail newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl, lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Państwa dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu kontaktu – odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu kontaktowym. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.