Szukaj

Wiedza

Skala Norton i Braden jako pomocnicze narzędzia w ocenie możliwości wystąpienia odleżyn

avatar
Udostępnij
pionowe rosnące krestki, a nad nimi strzałka skierowana ku górze tworzące wykres

Odleżyny są poważnym i niezwykle aktualnym problemem klinicznym występującym zazwyczaj u chorych przewlekle, którzy są długotrwale unieruchomieni. Problem dotyczy zarówno pacjentów przebywających na oddziałach szpitalnych (w szczególności oddziałach intensywnej terapii, ortopedii, geriatrii), ale również w domach czy w placówkach takich jak hospicja [1,2,3].

Owrzodzenie odleżynowe

Owrzodzenie odleżynowe, czyli inaczej odleżyna, jest to miejscowe, degeneracyjne uszkodzenie skóry oraz tkanek podskórnych. Dotyczy również mięśni i kości. Odleżyna powstaje pod wpływem długotrwałego lub krótkotrwałego, ale powtarzalnego ucisku, tarcia o podłoże bądź obu tych czynników jednocześnie. Ucisk powoduje nieprawidłowe krążenie krwi, przez co tkanka narażona na działanie tego typu sił pozostaje niedotleniona i obumiera. Siła tarcia natomiast przyczynia się do uszkodzenia warstwy rogowej naskórka, przez co skóra jest mocniej narażona na inne czynniki szkodliwe.

Najczęściej powstałe owrzodzenia można zaobserwować nad wystającymi elementami kostnymi. Są to okolice takie jak pięty, łokcie, biodra, kostki, barki, plecy (okolica kości ogonowej), a także tylna część głowy [1,3,4,5].

Jakie są przyczyny powstawania odleżyn?

Przyczyny powstawania owrzodzeń odleżynowych możemy podzielić na: czynniki zewnętrzne i wewnętrzne. Podział czynników został przedstawiony w tabeli (Tabela 1.).

Tabela 1. Czynniki wewnętrzne oraz zewnętrzne wpływające na rozwój odleżyn [1,3].

Czynniki wewnętrzne Czynniki zewnętrzne
-Stan ogólny pacjenta wraz z poziomem odżywienia

-Stopień unieruchomienia

-Wiek (pacjenci powyżej 75 r.ż.)

-Problemy z nietrzymaniem moczu lub/i stolca (często można pomylić owrzodzenia z tzw. IAD –ang. incontinence-associated dermatitis czyli uszkodzenia skóry związane z nietrzymaniem moczu i/lub stolca)

-Zaburzenia lub całkowity brak w odczuwaniu bólu

-Choroby współistniejące, w szczególności cukrzyca i inne zaburzenia metaboliczne

-Upośledzenie funkcji umysłowych spowodowanych np. chorobą Alzheimera

-Zakażenia wewnętrzne oraz zakażenia skórne

-Stosowanie leków np. sterydy.

– Jednostajny i długotrwały ucisk na tkanki

-Tarcie, spowodowane przesuwaniem ciała po podłożu, w szczególności powodujące fałdowanie się skóry, czego skutkiem jest zamykanie światła naczyń krwionośnych

-Powstanie uszkodzenia tkanek wywołane urazem, stłuczeniem czy innym mechanicznym uszkodzeniem skóry,

-Nieprawidłowe prowadzenie zabiegów pielęgnacyjnych, nasilające zbyt dużą wilgotność w otoczeniu owrzodzenia.

 

Ocena ryzyka rozwoju odleżyn u pacjenta za pomocą skal

Dobrym narzędziem pomocniczym pozwalającym na ocenę ryzyka rozwoju odleżyn są skale punktowe, które znajdują zastosowanie również przy identyfikacji pacjentów najbardziej narażonych na wystąpienie u nich owrzodzeń. Do najczęściej stosowanych tego typu narzędzi należą: skala Waterlow, Douglas, Norton, Braden oraz CBO. Narzędzia te różnią się między innymi ilością ocenianych czynników np. masa ciała, płeć, wiek, stan skóry, ruchomość, stan psychiczny, percepcję bodźców, stosowanie leków oraz wiele innych w zależności od rodzaju skali.

W niniejszym artykule zaprezentowana zostanie skala Norton oraz skala Braden. Są to proste skale obejmujące ocenę takich czynników ryzyka jak wspomniane już ograniczenie aktywności fizycznej oraz stopień unieruchomienia, zaburzenia w funkcjonowaniu zwieraczy, ogólny stan psychiczny i fizyczny oraz kwestia odżywienia.

Skala Norton znajduje zastosowanie wśród pacjentów narażonych na odleżyny przede wszystkim ze względu na unieruchomienie (pacjenci obłożnie chorzy, przykuci do łóżka), które w ich przypadku jest głównym czynnikiem mogącym spowodować rozwój patologicznych zmian. Skale te nie będą miały większego zastosowania wśród chorych, u których powstawanie owrzodzeń odleżynowych ma złożoną  etiologię, dlatego też u tego typu pacjentów warto zastosować skale z rozbudowaną charakterystyką poszczególnych czynników.

Posługując się wymienionymi skalami należy pamiętać, że są to narzędzia pomocnicze. W ich stosowaniu duże znaczenie odgrywa subiektywna ocena stanu zdrowia pacjenta, która może zostać wykonana przez fachowy personel, ale także przez członka rodziny pacjenta, będącego jego opiekunem, jednakże niepodającego wykształcenia medycznego [1,2,3,4].

Skala Norton

Ocenia ogólny stan zdrowia pacjenta: stan fizykalny, stan, świadomości, zdolność do przemieszczania, czynność zwieraczy

Tabela 2. Skala Norton.

 

Czynnik ryzyka 4 3 2 1
Stan fizykalny Dobry Dość dobry Średni Bardzo ciężki
Stan świadomości Pełna świadomość Apatia Zaburzenia świadomości Stupor lub śpiączka
Aktywność – zdolność przemieszczania Chodzi samodzielnie Chodzi z asystą Porusza się tylko na wózku inwalidzkim Stale pozostaje w łóżku
Stopień samodzielności przy zmianie pozycji Pełna Ograniczona Bardzo ograniczona Całkowita niesprawność
Czynność zwieraczy odbytu i cewki moczowej Pełna sprawność zwieraczy Sporadyczne moczenie się Zazwyczaj nietrzymanie moczu Całkowite nietrzymanie moczu i stolca

Interpretacja wyniku

Pacjent może otrzymać maksymalnie 20 punktów w skali. Wartością graniczą jest uzyskanie 14 punktów, które oznacza zwiększone ryzyko powstania odleżyn. Im mniej punktów tym większe ryzyko rozwoju owrzodzenia.

Skala Braden

Oprócz oceny stanu odżywienia i zdolności ruchowej pacjenta, ocenie w skali podlega również percepcja, wilgotność skóry a także tarcie i siły ściskania.

Tabela 3. Skala Braden.

Czynnik ryzyka 4 3 2 1
Percepcja Nieograniczona Lekko ograniczona Ograniczona Całkowicie ograniczona
Wilgotność Rzadko wilgotna Okazyjnie wilgotna Bardzo wilgotna Stale wilgotna
Mobilność Prawidłowa Lekko ograniczona Ograniczona Całkowicie unieruchomiony
Aktywność Chodzi często Chodzi rzadko Na wózku unieruchomiony
Stan odżywania Właściwy Odpowiedni Nieodpowiedni Zły
Tarcie i siły ściskania Nie występuje Potencjalnie Stałe

Interpretacja wyniku

Pacjent maksymalnie może otrzymać wg tej skali 23 punkty. Ryzyko rozwoju odleżyn stwierdza się przy wyniku równym i mniejszym niż 16 punktów [3,4,6].

 

Autor:
mgr farmacji Justyna Kubiak

 

Źródła:

      • Kempa S., Klich D., Zaporowska-Stachowiak I., Sopata M.; Jeśli to nie odlezyna, to co? Jak odróżnić zapalenie skóry związane z nietrzymanie moczu i stolca od odleżyn.; Leczenie Ran 2016;13(4):157-163. DOI: dx.doi.org/10.15374/LR201602
      • Zalecenia konsultanta Krajowego w dz. Pielęgniarstwa w sprawie prowadzenia profilaktyki odleżyn u pacjentów hospitalizowanych http://www.moipip.org.pl/media/doc/konsultanci/04.pdf
      • Wesołowski R., Woźniak A, Gackowska M., Jurecka A., Odleżyny jako problem interdyscyplinarny – rola fizjoterapeuty oraz dietetyka w procesie leczniczym. Wiosna Młodych Fizjoterapeutów 2013, Rozdział 4, Wydawnictwo: Wydawnictwo Uczelniane WSG, strony.51-62
      • Odleżyny-zapobieganie i leczenie. Krótki przewodnik po produktach Coloplast. https://www.coloplast.pl/Global/Poland/ULOTKI%20PDF/WSC/odlezyny%20przewodnik.pdf
      • dr hab. n. med. D. Janczak, Odleżyny, Chirurgia po dyplomie nr 02, kwiecień 2018, ISSN: 2449-9668
      • https://www.opiekunowie.eu/2017/07/poznajemy-skale-oceny-ryzyka-rozwoju.html
Tagi:

Zostaw komentarz

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Informacje na temat Administratora Danych i o przetwarzaniu danych osobowych:

W celu realizacji obowiązków nałożonych na administratorów danych osobowych w drodze rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) – RODO, Urtica Sp. z o.o. informuje, że w przypadku przetwarzania Państwa danych osobowych w związku z wykonywaniem i na cele usługi prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna”, Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Sp. z o.o., z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000113253, NIP 894-255-67-99, o kapitale zakładowym: 1.000.000,00 zł (“Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres: sekretariat@urtica.pl.

Prosimy pamiętać, że podanie Państwa danych osobowych jest całkowicie dobrowolne, jednak konieczne dla celów prawidłowego wykonania usługi, prowadzenia dokumentacji oraz archiwizacji, na państwa dane osobowe będą przetwarzane na podstawie art. 6 lit. a (wyrażona przez Państwa zgoda) i b (realizacja na Państwa rzecz umowy) RODO. Państwa dane osobowe będą przechowywane zgodnie z wymogami obowiązującego prawa przez okres trwania prenumeraty oraz do momentu zakończenia wypełniania obowiązku prawnego m.in. obowiązku archiwizacyjnego, przedawnienia roszczeń wynikających z umowy. Odbiorcą Państwa danych osobowych jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy lub współpracownicy Spółki. Mają państwo prawo do dostępu do danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania a także prawo do przenoszenia danych. Przysługuje Państwu również prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, jak również wycofania zgody (zgodnie z poniższym). Ponadto, mają Państwo prawo do zgłoszenia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Wycofanie zgody może nastąpić przez oświadczenie o wycofaniu zgody skierowane na adres Administratora Danych podany powyżej. Informujemy, że wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Proszę jednakże mieć na względzie, że po wycofaniu zgody nie będzie możliwa realizacja na Państwa rzecz prenumeraty. Dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu, w tym profilowaniu.

Inspektor Ochrony Danych: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.

Będąc świadomych powyższych informacji, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO, niniejszym wyrażam zgodę spółce Urtica Sp. z o.o., ul. Krzemieniecka 120, 54-613 Wrocław, na przetwarzanie moich danych osobowych objętych formularzem w celu realizacji prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna” i ewentualnego kontaktu w związku z jej realizacją, w następującym zakresie: imię, nazwisko, zawód, adres do wysyłki i/lub adres e-mail do wysyłki (w zależności od wybranej przeze mnie formy/form prenumeraty), numer telefonu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych, a w tym marketingu bezpośredniego, tj. przesyłania na Państwa adres e-mail informacji handlowej w postaci newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego z użyciem Państwa numeru.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem przesyłania na Państwa adres e-mail newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl, lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Państwa dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu kontaktu – odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu kontaktowym. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.