Szukaj

Wiedza

Wpływ informacji farmaceutycznej skierowanej do pacjentów z migotaniem przedsionków na obniżenie kosztów leczenia

avatar
Udostępnij
Hologramowe serce człowieka

Migotanie przedsionków, AF (ang. atrial fibrillation), jest arytmią występującą u około 1-3% populacji. Częstość występowania AF wzrasta wraz z wiekiem. Tym samym zjawisko starzenia się społeczeństwa znacząco wpływa na liczbę nowo diagnozowanych przypadków AF. Migotanie przedsionków może prowadzić do wielu powikłań, z których najczęstszym i zarazem jednym z najpoważniejszych jest udar mózgu. Leczenie pacjentów z migotaniem przedsionków, poza łagodzeniem objawów klinicznych, ma na celu obniżenie ryzyka powstania powikłań. Wielu pacjentów nie stosuje się jednak do zalecanych terapii, co prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych i znacznego obciążenia systemu ochrony zdrowia. Z tego względu w terapii pacjentów z AF należy uwzględnić rolę farmaceutów jako osób, które w znaczącym stopniu mogą wpłynąć na poprawę stosowania się pacjentów do planu terapii. Działania takie będą prowadzić do optymalizacji kosztów leczenia pacjentów z AF.

Migotanie przedsionków, AF (ang. atrial fibrillation), jest najczęściej występują­cym rodzajem arytmii [1]. Dotyczy 1-3% populacji [2], a częstość występowania tej choroby rośnie wraz z wiekiem pa­cjenta [3]. Liczba pacjentów, u których zdiagnozowano migotanie przedsion­ków stale wzrasta. Do 2060 r. oczekuje się podwojenia liczby przypadków, a tym samym dużego obciążenia systemów ochrony zdrowia w związku z lecze­niem tego schorzenia [2].

Migotanie przedsionków uznawane jest za chorobę społeczną o znaczeniu globalnym, która wiąże się ze znaczną zachorowalnością, śmiertelnością i kosztami opieki zdro­wotnej [4]. Ze względu na częstość wy­stępowania migotania przedsionków oraz zagrożenia, jakie się z nim wiążą, Europejskie Towarzystwo Kardiolo­giczne, ESC (ang. European Society of Cardiology), opracowało zalecenia dia­gnozowania i leczenia tej choroby [5, 6].

Migotanie przedsionków – definicja i postacie choroby

Migotanie przedsionków definiowane jest jako arytmia, mająca następujące cechy:

  1. powierzchniowe EKG ukazuje zupełnie nieregularne odstępy RR (odstępy RR nie układają się w po­wtarzalny rytm);
  2. w powierzchniowym EKG nie są widoczne załamki P (w niektórych EKG może być widoczna wyraź­nie regularna elektryczna czynność przedsionków, najczęściej w odpro­wadzeniu V1);
  3. długość cyklu (jeśli jest widocz­na), czyli odstęp między kolejnymi dwiema falami aktywacji przed­sionków, jest zazwyczaj zmienna i wynosi <200 ms (> 300/min) [7].

Wytyczne Europejskiego Towarzy­stwa Kardiologicznego z 2016 r. wyod­rębniają 5 typów migotania przedsion­ków (Tabela 1).

Tabela 1. Postacie migotania przedsionków według Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego [5]

 Postać Definicja
AF rozpoznane po raz pierwszy AF, które nie było rozpoznawane wcześniej (niezależnie od czasu trwania arytmii oraz występowania i nasilenia objawów związanych z AF).
Napadowe AF AF ustępujące samoistnie, w większości przypadków w ciągu 48 godzin.
Przetrwałe AF AF trwające dłużej niż 7 dni, włącznie z epizodami przerwanymi przez kardiowersję farmakologiczną lub elektryczną po upływie 7 lub więcej dni.
Długotrwałe przetrwałe AF AF trwające ciągle ≥ 1 roku od momentu decyzji o wyborze strategii kontroli rytmu serca.
Utrwalone AF AF, które zostało zaakceptowane jako rytm serca przez pacjenta oraz lekarza, przy którym nie podejmuje się interwencji w celu kontroli rytmu serca.

Wytyczne ESC wskazują ponadto na 7 typów migotania przedsionków, które odzwierciedlają przyczyny arytmii:

  1. AF wtórne do strukturalnej choro­by serca – AF u pacjentów z dys­funkcją skurczową lub rozkurczo­wą lewej komory, długotrwałym nadciśnieniem z przerostem lewej komory i/lub inną strukturalną chorobą serca;
  2. AF ogniskowe – występujące u pa­cjentów z powtarzającymi się se­riami pobudzeń przedsionkowych i częstymi krótkimi epizodami AF;
  3. AF wielogenowe – AF u nosicieli częstych wariantów, które wiążą się z AF o wczesnym początku;
  4. AF pooperacyjne – nowe wystą­pienie AF (zwykle ustępującego samoistnie) po dużej operacji (ty­powo kardiochirurgicznej);
  5. AF u pacjentów ze stenozą mitral­ną lub protezą zastawkową – AF u pacjentów ze stenozą mitralną, po operacji zastawki mitralnej, a w niektórych przypadkach z inną wadą zastawkową;
  6. AF u sportowców – zwykle napa­dowe, związane z czasem trwania i intensywnością treningu;
  7. AF jednogenowe – AF u pacjentów z dziedzicznymi kardiomiopatiami, w tym kanałopatiami [5].

Kontekst epidemiologiczny, etiologia i powikłania AF

Migotanie przedsionków dotyczy 1-3% populacji [2], przy czym w Europie, USA czy Australii częstość występowania AF jest wyższa niż w Azji (1-4% vs. 0,49-1,9%). Migotanie przedsionków wystę­puje znacznie częściej wśród osób rasy białej. Największą liczbę pacjentów z AF stanowią osoby powyżej 65 r.ż. [1].

Częstość występowania AF rośnie wraz z wiekiem pacjenta. Podczas gdy w przedziale wiekowym 40-50 lat mi­gotanie przedsionków występuje u ok. 0,5% populacji [3], w grupie wiekowej 60-69 lat odsetek ten wzrasta do 4%, w grupie wiekowej 70-79 lat wynosi 10%, a w wieku 80-89 lat 13-14% [8]. Poza wiekiem pacjenta, do czynników predysponujących do rozwoju AF należy zaliczyć płeć (mężczyźni chorują częściej niż kobiety), występowanie innych cho­rób układu krążenia, ale także cukrzycę, otyłość, palenie papierosów czy naduży­wanie alkoholu [3, 9]. Badania wskazu­ją, iż śmiertelność osób z migotaniem przedsionków jest dwukrotnie wyższa (niezależnie od płci i innych czynników zwiększających ryzyko zgonu), a 11% pacjentów umiera w ciągu pierwszego roku [9, 10, 11, 12].

Najgroźniejszym i najczęściej wy­stępującym powikłaniem u pacjentów z migotaniem przedsionków jest udar mózgu. Udar mózgu to druga najczęst­sza przyczyna zgonów i główna przyczy­na niepełnosprawności na całym świe­cie [13, 14]. Migotanie przedsionków zwiększa ryzyko udaru mózgu nawet pięciokrotnie, a w przypadku pacjen­tów z udarem będącym wynikiem AF występuje dwukrotnie większe ryzyko zgonu niż w przypadku pacjentów do­znających udaru z innych przyczyn [10, 11].

Dodatkowo pacjenci z AF, którzy przebyli udar niedokrwienny, znacznie częściej doznają głębokiej niepełno­sprawności niż osoby po udarach wy­stępujących z innych przyczyn. Udary mózgu u pacjentów z AF mają znacznie cięższy przebieg i charakteryzują się większą tendencją do nawrotów [15]. Co istotne, wiele przypadków migotania przedsionków przebiega bezobjawowo. W przypadku tej grupy chorych udar może być pierwszym klinicznym obja­wem rozpoznania AF [4].

Ocenia się, że AF stanowi około 20-30% przyczyn wszystkich udarów mózgu [5, 16]. Z tego względu zmniejszenie ryzyka udaru u pacjentów z AF przez wprowadzenie leczenia przeciwkrze­pliwego jest jednym z podstawowych celów opieki. Ocena ryzyka wystąpienia udaru mózgu i incydentów zakrzepowo­-zatorowych u pacjentów z migotaniem przedsionków dokonywana jest na pod­stawie skali CHA2DS2-VASc, obejmu­jącej: zastoinową niewydolność serca (1 pkt), nadciśnienie tętnicze (1 pkt), wiek ≥75 lat (2 pkt.), cukrzycę (1 pkt), przebyty udar mózgu (2 pkt.), chorobę naczyń (1 pkt), wiek 65-74 lat (1 pkt), płeć żeńską (1 pkt) [5].

Koszty leczenia migotania przedsionków

Leczenie pacjentów z migotaniem przedsionków jest dużym obciążeniem dla systemów opieki zdrowotnej [4, 12]. Celem postępowania z pacjentem z rozpoznaniem migotania przedsion­ków jest złagodzenie występujących objawów klinicznych oraz zapobiega­nie poważnym powikłaniom, w tym zwłaszcza udarom mózgu (tzw. te­rapia ABC, ang. A – Avoid stroke, B – Better symptom management, C – Cardiovascular and comorbidi­ty risk reduction) [17]. U większo­ści chorych stosowane jest leczenie przeciwzakrzepowe, gdzie poza lekami starej generacji z grupy antagonistów witaminy K stosowane są leki z grupy tzw. nowoczesnych doustnych anty­koagulantów, NOAC (ang. novel oral anticoagulants), których największą zaletą jest korzystniejszy profil far­makokinetyczny.

Poza kosztami leków (które są szczególnie wysokie w przypadku produktów nowej generacji), na kosz­ty leczenia migotania przedsionków składają się: koszty diagnostyki i mo­nitorowania pacjentów, koszty wizyt lekarskich (w tym wizyt specjalistycz­nych), koszty wyjazdów zespołów ra­townictwa medycznego czy koszty hospitalizacji. Badania wskazują, iż migotanie przedsionków jest przyczy­ną 1/3 wszystkich hospitalizacji zwią­zanych z zaburzeniami rytmu serca [18]. Co więcej, ponowna hospitali­zacja w ciągu 30 dni dotyczy ponad 14% pacjentów z AF [19], a migotanie przedsionków wskazywane jest jako najczęstszy powód ponownych hospi­talizacji pacjentów [20].

Na wydatki związane z leczeniem pacjentów z AF wpływają również koszty leczenia zabiegowego, w tym kardiower­sji, ablacji (która może być stosowana jako leczenie I rzutu [5]) i krioablacji, która – według coraz większej liczby danych – daje lepsze rezultaty niż tra­dycyjna ablacja [21].

Należy również podkreślić znaczne koszty leczenia powikłań, w tym przede wszystkim udarów, ale również zatorów tętnic obwodowych (np. zatorowości płucnej) czy niewydolności serca oraz związane z tym koszty rehabilitacji. Do­datkowo należy uwzględnić generowane przez pacjentów z AF koszty rent, zasił­ków, koszty utraconej produktywności, niezdolności do pracy lub utraconej zdolności do pracy. Część pacjentów z AF doświadcza licznych objawów tej choroby (kołatanie serca, spadek wydol­ności), co znacznie wpływa na obniżenie jakości życia.

Wartość finansowanych przez NFZ świadczeń z tytułu zaburzeń rytmu serca wzrosła o 10% w latach 2014-2015. W rozpoznaniu migotania przedsionków (I48 według klasyfikacji ICD-10) wartość świadczeń wykona­nych w 2015 r. wynosiła 266 053 478,95 PLN i była o 9,2% wyższa niż w 2014 r. Podobnie liczba wykonanych świadczeń wzrosła o 2,7%, a pacjentów o 4,6% (11 666 osób) [22].

Koreańskie badania wskazują, iż w latach 2006-2015 liczba hospitalizacji z powodu AF wzrosła o 420%. Całko­wity koszt opieki nad pacjentami z AF stanowi blisko 1% łącznych wydatków koreańskiej służby zdrowia [23]. Ana­liza kosztów opieki nad chorymi z AF w Kanadzie wskazuje, iż największą część kosztów generują hospitalizacje (710 mln CAD), a kolejno: zabiegi chi­rurgiczne w trybie 1 dnia oraz wizyty na oddziałach ratunkowych. Co istot­ne dowiedziono, że większość kosztów opieki nad pacjentami z AF (69%) do­tyczyła hospitalizacji, w których AF wskazano jako chorobę współistniejącą [24]. Z kolei dane ze Stanów Zjedno­czonych wskazują na znaczny wzrost liczby hospitalizacji i wizyt pacjentów z AF na oddziałach ratunkowych, któ­ry przełożył się na wzrost wydatków w tym obszarze o 37% w latach 2007-2014 [25].

Opieka farmaceutyczna nad pacjentami z migotaniem przedsionków

Jednym z najważniejszych obszarów opieki farmaceutycznej prowadzo­nej nad pacjentami z migotaniem przedsionków jest dbałość o stosowa­nie się tych osób do zleconej terapii (adherence). Plan terapeutyczny ma szczególne znaczenie w zapobieganiu powikłaniom krwotocznym, w tym krwawieniom śródczaszkowym i krwa­wieniom z przewodu pokarmowego [15]. Przykładowo badania wskazują, iż zmniejszenie przestrzegania planu terapeutycznego przez pacjenta o 10% wpływa na wzrost ryzyka wystąpienia udaru o 10% (badanie obejmowało dabigatran) [26]. Stosowanie się do planu terapeutycznego jest również istotne u osób po zabiegach kardio­wersji i ablacji. Pacjenci stosujący się do zaleceń terapeutycznych znacznie rzadziej mają wykonywane ponowne zabiegi, co pozwala uniknąć dodatko­wych kosztów leczenia.

Stosowanie się do zleconej terapii jest tym bardziej istotne, iż większość pacjentów z migotaniem przedsionków to osoby starsze, u których występują również inne choroby przewlekłe, wy­magające zwykle długotrwałego leczenia. Liczba leków przyjmowanych przez pa­cjentów może wpływać na częstość wy­stępowania błędów lekowych w leczeniu pacjentów z migotaniem przedsionków, wynikających zarówno z pominięcia dawki leku, zażycia nieodpowiedniej dawki [27], jak i wystąpienia interak­cji lekowych, co jest szczególnie częste w przypadku stosowania leków z grupy antagonistów witaminy K, VKA (ang. vitamin K antagonists) [15].

Badania wskazują, iż średni wskaź­nik przerwania leczenia VKA w pierw­szym roku leczenia wynosi ok. 30%, a w ciągu trzech lat od rozpoczęcia terapii – około 50%. Ponadto szacuje się, że około 40-50% pacjentów z AF nie rozpoczyna terapii VKA głównie z obawy przed możliwymi działania­mi niepożądanymi [28, 29]. Wskaźniki stosowania się pacjentów z migotaniem przedsionków do terapii NOAC są nieco wyższe, ale nadal wynoszą zaledwie 70-80% w pierwszych miesiącach terapii [11, 30, 31], a w kolejnych miesiącach zmniejszają się do 50-60% [11, 30, 31, 32, 33, 34, 35].

Duże znaczenie w terapii pacjentów z migotaniem przedsionków ma opieka prowadzona przez farmaceutów, mająca na celu uzyskanie założonych efektów zdrowotnych. Opieka farmaceutyczna powszechna jest głównie w szpitalach, gdzie farmaceuci dbają o optymalizację terapii pacjentów, pełniąc jednocześnie funkcję edukatorów zdrowotnych [36].

Niemniej jednak z uwagi na fakt, iż far­maceuci są trzecią największą grupą pra­cowników medycznych, ich rola w opiece nad pacjentami, również przebywający­mi poza szpitalem, jest bardzo istotna [37]. Współpraca farmaceutów pracują­cych w aptekach otwartych z lekarzami prowadzącymi pacjentów może znacząco wpłynąć na poprawę stanu zdrowia pa­cjentów, głównie przez zwiększenie stop­nia stosowania się pacjentów do planu terapeutycznego.

Poza dużą grupą pacjentów z cho­robami współistniejącymi, opieka farma­ceutyczna może mieć istotne znaczenie wśród osób nieodczuwających objawów choroby, którzy z tego względu mogą nie przywiązywać wagi do zaleceń le­karskich. Szacuje się, że odsetek bez­objawowych pacjentów z migotaniem przedsionków sięga 25%. Rozszerzenie opieki nad pacjentami z migotaniem przedsionków o prowadzoną opiekę far­maceutyczną pozwoliłoby na znaczne odciążenie systemów opieki zdrowotnej.

Liczne badania wskazują, iż opieka far­maceutyczna znacznie poprawia efekty zdrowotne pacjentów, w tym pacjentów z chorobami układu krążenia [38, 39]. Badanie obejmujące opiekę farmaceu­tyczną nad pacjentami z chorobami przewlekłymi wskazuje, iż po roku inter­wencji farmaceutycznych nastąpił wzrost stosowania się do zaleceń o 3-8%, co wpłynęło na zmniejszenie kosztów opieki nad tymi pacjentami o 200-300 USD na pacjenta [40].

Poprawa stopnia stoso­wania się do zaleceń terapeutycznych, regularne pomiary wskaźnika INR (ang. International Normalized Ratio) oraz wzrost świadomości pacjentów dzięki edukacji prowadzonej przez farmaceu­tów będą wpływać na zmniejszenie liczby niepotrzebnych wizyt lekarskich, wyjaz­dów zespołów ratownictwa medycznego, hospitalizacji i rehospitalizacji [37, 39], w tym zwłaszcza w związku z powikła­niami AF.

Podsumowanie

W ostatnich latach, mimo coraz więk­szej liczby osób z chorobami układu krążenia, w tym z migotaniem przed­sionków, wzrost wiedzy na temat metod leczenia tych chorób umożliwia utrzy­manie wielu pacjentów w relatywnie dobrym stanie zdrowia i samopoczuciu. Warunkiem jest jednak ścisłe stosowa­nie się pacjentów do zaleceń terapeu­tycznych.

Pomimo wdrożenia nowej genera­cji leków dla pacjentów z AF, odsetek pacjentów stosujących się do planu terapeutycznego jest bardzo niski. Z tego względu sprawowanie opieki farmaceutycznej nad tą grupą osób wydaje się kluczowe w celu zmniej­szenia ryzyka powikłań wynikających z choroby. Opieka farmaceutyczna jako element całościowej opieki zdrowotnej nad pacjentami z migotaniem przed­sionków może także znacząco wpły­nąć na zmniejszenie kosztów opieki zdrowotnej.

Nieleczone lub nieodpowiednio leczone migotanie przedsionków zna­cząco zwiększa ryzyko udaru, niewy­dolności serca, nierzadko prowadzi do zgonów. Starzenie się społeczeństwa powoduje, iż liczba przypadków migo­tania przedsionków w populacji z roku na rok będzie jeszcze większa, co dodat­kowo będzie obciążać systemy opieki zdrowotnej. Tym bardziej w planach opieki nad pacjentami z AF powinna być podkreślana rola farmaceutów jako osób, które monitorują i optymalizują terapię pacjentów, będąc jednocześnie edukatorami zdrowotnymi. Działania te są niezbędne w celu zapewnienia po­prawy wyników leczenia pacjentów oraz obniżenia globalnych kosztów leczenia migotania przedsionków.

Artykuł został opublikowany na łamach 52. Wydania Farmakoekonomiki Szpitalnej

Autorka:
dr n. o zdr. Urszula Religioni1, 2

  1. Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
  2. Zakład Analiz Ekonomicznych i Systemowych, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny (NIZP-PZH)

 

Źródła:

  1. Zulkifly H., Lip G.Y.H., Lane D.A.: Epidemiology of atrial fibrillation. In­ternational Journal of Clinical Practice. 2018. Vol. 72, No. 3, e13070.
  2. Ceornodolea A.D., Bal R., Severens J.L.: Epidemiology and Management of Atrial Fibrillation and Stroke: Review of Data from Four European Coun­tries. Stroke Research and Treatment. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5467327/pdf/SRT2017-8593207.pdf. (stan z dn. 01.09.2020 r.).
  3. Kornej J., Börschel C.S., Benjamin E.J., Schnabel R.B.: Epidemiology of Atrial Fibrillation in the 21st Century: Novel Methods and New Insights. Circulation Research. 2020. Vol. 127, No. 1, 4-20.
  4. Sandhu R.K., Healey J.S.: Screening for undiagnosed atrial fibrillation. Expert Review of Cardiovascular Therapy. 2018. Vol. 16, No. 8, 591-598.
  5. Kirchhof P., Benussi S., Kotecha D. i wsp.: Wytyczne ESC dotyczące lec­zenia migotania przedsionków w 2016 roku, opracowane we współpracy z EACTS. Kardiologia Polska. 2016. Tom 74, nr 12, 1359-1469.
  6. Lip G.Y.H., Collet J.P., Haude M., Hu­ber K.: Management of antithrombotic therapy in AF patients presenting with ACS and/or undergoing PCI: a sum­mary of the Joint Consensus Docu­ment of the European Heart Rhythm Association (EHRA), European Soci­ety of Cardiology Working Group on Thrombosis, European Association of Percutaneous Cardiovascular Interven­tions (EAPCI) and European Associa­tion of Acute Cardiac Care (ACCA) endorsed by the Heart Rhythm Society (HRS), Asia‑Pacific Heart Rhythm So­ciety (APHRS), Latin America Heart Rhythm Society (LAHRS), and Cardiac Arrhythmia Society of Southern Afri­ca (CASSA). European Heart Journal. 2018. Vol. 39, No. 31, 2847-2850.
  7. Balsam P.: Migotanie przedsionków – definicja, patogeneza, etiologia i klasy­fikacja. Choroby Serca i Naczyń. 2019. Tom 16, nr 1, 63-65.
  8. Friberg L., Bergfeldt L.: Atrial fibril­lation prevalence revisited. Journal of Internal Medicine. 2013. Vol. 274, No. 5, 461-468.
  9. Morillo C.A., Banerjee A., Perel P., Wood D., Jouven X.: Atrial fibrillation: the cur­rent epidemic. Journal of Geriatric Car­diology. 2017. Vol. 14, No. 3, 195-203.
  10. Camm A.J., Kirchhof P., Lip G.Y.H. et al.: Guidelines for the management of atrial fibrillation: The Task Force for the Management of Atrial Fibrillation of the European Society of Cardiology (ESC). EP Europace. 2010. Vol. 12, No. 10, 1360-1420.
  11. Borne R.T., O’Donnell C., Turakhia M.P. et al.: Adherence and outcomes to direct oral anticoagulants among patients with atrial fibrillation: findings from the veterans health administra­tion. BMC Cardiovascular Disorders. 2017. Vol. 17, No. 1, 236.
  12. Kim M.H., Johnston S.S., Chu B.C. et. al.: Estimation of total incremental health care costs in patients with atrial fibrillation in the United States. Cir­culation: Cardiovascular Quality and Outcomes. 2011. Vol. 4, No. 3, 313-320.
  13. Healey J.S., Oldgren J., Ezekowitz M. et al.: Occurrence of death and stroke in patients in 47 countries 1 year after presenting with atrial fibrillation: a co­hort study. Lancet. 2016. Vol. 388, No. 10050, 1161-1169.
  14. Katan M., Luft A.: Global Burden of Stroke. Seminars in Neurology. 2018. Vol. 38, No. 2, 208-211.
  15. Karaś-Głodek M., Styczeń A., Wysokiński A., Zapolski T.: Migotanie przedsionków – najczęstsza arytmia w starszym wieku. Odrębności lecze­nia antykoagulacyjnego. Gerontologia Polska. 2018. Tom 26, 201-208.
  16. Marini C., De Santis F., Sacco S. et al.: Contribution of atrial fibrillation to in­cidence and outcome of ischemic stroke: results from a population-based study. Stroke. 2005. Vol. 36, No. 6, 1115-1119.
  17. Roger V.L., Go A.S., Lloyd-Jones D.M. et al.: Heart disease and stroke statis­tics – 2014 update: A report from the American Heart Association. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5408159/ (stan z dn. 27.08.2020 r.).
  18. Gumprecht J., Domek M., Proietti M. et. al.: Compliance of Atrial Fibrillation Treatment with the Atrial Fibrillation Better Care (ABC) Pathway Improves the Clinical Outcomes in the Middle East Population: A Report from the Gulf Survey of Atrial Fibrillation Events (SAFE) Registry. Journal of Clinical Medicine. 2020. Vol. 9, No. 5, 1286.
  19. Rich M.W.: Epidemiology of atrial fibrillation. Journal of Interventional Cardiac Electrophysiology. 2009. Vol. 25, No. 1, 3-8.
  20. Tripathi B., Atti V., Kumar V. et al.: Outcomes and Resource Utilization Associated With Readmissions After Atrial Fibrillation Hospitalizations. https://www.ahajournals.org/doi/epub/10.1161/JAHA.119.013026 (stan z dn. 27.08.2020 r.).
  21. Lassi Z.S., Cometto G., Huicho L., Bhu­tta Z.A.: Quality of care provided by

mid-level health workers: systematic review and meta-analysis. Bulletin of The World Health Organization. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3853954/pdf/BLT.13.118786.pdf (stan z dn. 27.08.2020 r.).

  1. Neumann T., Vogt J., Schumacher B., et. al.: Circumferential pulmonary vein isolation with the cryoballoon technique results from a prospective 3-center study. Journal of American College of Cardiol­ogy. 2008. Vol. 52, No. 4, 273-278.
  2. Szumowski Ł., Gierczyński J., Gałąz­ka-Sobotka M.: Ablacje w leczeniu arytmii serca. Aspekty kliniczne, eko­nomiczne i systemowe z elementami modelowych rozwiązań w zakresie koordynacji opieki nad pacjentem w Polsce. https://www.researchgate.net/publication/317445817_Ablation_in_the_treatment_of_arrhythmias_-_clin­ical_economic_and_systemic_aspects Ablacje_w_leczeniu_arytmii_serca_-_aspekty_kliniczne_ekonomiczne_i_sys­temowe (stan z dn. 27.08.2020 r.).
  3. Kim D., Yang P.S., Jang E. et al.: In­creasing trends in hospital care bur­den of atrial fibrillation in Korea, 2006 through 2015. https://heart.bmj.com/content/heartjnl/104/24/2010.full.pdf (stan z dn. 27.08.2020 r.).
  4. O’Reilly D.J., Hopkins R.B., Healey J.S. et al.: The burden of atrial fibrillation on the hospital sector in Canada. The Canadian Journal of Cardiology. 2013. Vol. 29, No. 2, 229-235.
  5. Rozen G., Hosseini S.M., Kaadan M.I. et al.: Emergency Department Visits for Atrial Fibrillation in the United States: Trends in Admission Rates and Economic Burden From 2007 to 2014. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6201465/pdf/JAH3-7-e009024.pdf (stan z dn. 27.08.2020 r.).
  6. Shore S., Carey E.P., Turakhia M.P., Jackevicius C.A., Cunningham F., Pilote L. et al.: Adherence to dabiga­tran therapy and longitudinal patient outcomes: insights from the veterans health administration. American Heart Journal. 2014. Vol. 167, No. 6, 810-817.
  7. Manzoor B.S., Lee T.A., Sharp L.K., Wal­ton S.M., Galanter W.L., Nutescu E.A.: Real-World Adherence and Persistence with Direct Oral Anticoagulants in Adults with Atrial Fibrillation. Pharmacotherapy. 2017. Vol. 37, No. 10, 1221-1230.
  8. De Breucker S., Herzog G., Pepersack T.: Could geriatric characteristics explain the under-prescription of anticoagula­tion therapy for older patients admitted with atrial fibrillation? A retrospective observational study. Drugs and Aging. 2010. Vol. 27, No. 10, 807-813.
  9. Garkina S.V., Vavilova T.V., Lebedev D.S., Mikhaylov E.N.: Compliance and adherence to oral anticoagulation therapy in elderly patients with atrial fibrillation in the era of direct oral an­ticoagulants. Journal of Geriatric Car­diology. 2016. Vol. 13, No. 9, 807-810.
  10. Brown J.D., Shewale A.R., Talbert J.C.: Adherence to Rivaroxaban, Dabigatran, and Apixaban for Stroke Prevention for Newly Diagnosed and Treatment-Na­ive Atrial Fibrillation Patients: An Up­date Using 2013-2014 Data. Journal of Managed Care and Specialty Pharmacy. 2017. Vol. 23, No. 9, 958-967.
  11. Brown J.D., Shewale A.R, Talbert J.C.: Adherence to Rivaroxaban, Dabigatran, and Apixaban for Stroke Prevention in Incident, Treatment-Naïve Nonvalvular Atrial Fibrillation. Journal of Managed Care and Specialty Pharmacy. 2016. Vol. 22, No. 11, 1319-1329.
  12. Gupta V., Kogut S.J., Thompson S.: Evaluation of differences in percent­age of international normalized ratios in range between pharmacist-led and physician-led anticoagulation manage­ment services. Journal of Pharmacy Practice. 2015. Vol. 28, No. 3, 249-255.
  13. Rudd K.M., Dier J.G.: Comparison of two different models of anti-coagula­tion management services with usual medical care. Pharmacotherapy. 2010. Vol. 30, No. 4, 330-338.
  14. Ten Cate H.: New oral anticoagu­lants: discussion on monitoring and adherence should start now! https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3716685/pdf/1477-9560-11-8.pdf (stan z dn. 26.08.2020 r.).
  15. Rodriguez R.A., Carrier M., Wells P.S.: Non-adherence to new oral anticoag­ulants: A reason for concern during long-term anticoagulation? Journal of Thrombosis and Haemostasis. 2013. Vol. 11, No. 2, 390-394.
  16. Dunn S.P., Birtcher K.K., Beavers C.J. et al.: The role of the clinical pharmacist in the care of patients with cardiovas­cular disease. Journal of the American College of Cardiology. 2015. Vol. 66, No. 19, 2129-2139.
  17. Mossialos E., Courtin E., Naci H. et al.: From “retailers” to health care pro­viders: Transforming the role of com­munity pharmacists in chronic disease management. Health Policy. 2015. Vol. 119, No. 5, 628-639.
  18. Altowaijri A., Phillips C.J., Fitzsimmons D.: A systematic review of the clinical and economic effectiveness of clinical pharmacist intervention in secondary prevention of cardiovascular disease. Journal of Managed Care Pharmacy. 2013. Vol. 19, No. 5, 408-416.
  19. Świeczkowski D., Mogielnicki M., Merks P., Gruchala M., Jaguszewski M.: Phar­maceutical services as a tool to improve outcomes in patients with cardiovascular diseases. International Journal of Cardi­ology. 2016. Vol. 222, 238-241.
  20. Pringle J.L., Boyer A., Conklin M.H., McCullough J.W., Aldridge A.: The Pennsylvania Project: pharmacist in­tervention improved medication ad­herence and reduced health care costs. Health Affairs (Project Hope). 2014. Vol. 33, No. 8, 1444-1452.
Tagi:

Informacje na temat Administratora Danych i o przetwarzaniu danych osobowych:

W celu realizacji obowiązków nałożonych na administratorów danych osobowych w drodze rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) – RODO, Urtica Sp. z o.o. informuje, że w przypadku przetwarzania Państwa danych osobowych w związku z wykonywaniem i na cele usługi prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna”, Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Sp. z o.o., z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod nr KRS 0000113253, NIP 894-255-67-99, o kapitale zakładowym: 1.000.000,00 zł (“Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres: sekretariat@urtica.pl.

Prosimy pamiętać, że podanie Państwa danych osobowych jest całkowicie dobrowolne, jednak konieczne dla celów prawidłowego wykonania usługi, prowadzenia dokumentacji oraz archiwizacji, na państwa dane osobowe będą przetwarzane na podstawie art. 6 lit. a (wyrażona przez Państwa zgoda) i b (realizacja na Państwa rzecz umowy) RODO. Państwa dane osobowe będą przechowywane zgodnie z wymogami obowiązującego prawa przez okres trwania prenumeraty oraz do momentu zakończenia wypełniania obowiązku prawnego m.in. obowiązku archiwizacyjnego, przedawnienia roszczeń wynikających z umowy. Odbiorcą Państwa danych osobowych jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy lub współpracownicy Spółki. Mają państwo prawo do dostępu do danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania a także prawo do przenoszenia danych. Przysługuje Państwu również prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, jak również wycofania zgody (zgodnie z poniższym). Ponadto, mają Państwo prawo do zgłoszenia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
Wycofanie zgody może nastąpić przez oświadczenie o wycofaniu zgody skierowane na adres Administratora Danych podany powyżej. Informujemy, że wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej wycofaniem. Proszę jednakże mieć na względzie, że po wycofaniu zgody nie będzie możliwa realizacja na Państwa rzecz prenumeraty. Dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu, w tym profilowaniu.

Inspektor Ochrony Danych: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.

Będąc świadomych powyższych informacji, na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a RODO, niniejszym wyrażam zgodę spółce Urtica Sp. z o.o., ul. Krzemieniecka 120, 54-613 Wrocław, na przetwarzanie moich danych osobowych objętych formularzem w celu realizacji prenumeraty pisma „Farmakoekonomika szpitalna” i ewentualnego kontaktu w związku z jej realizacją, w następującym zakresie: imię, nazwisko, zawód, adres do wysyłki i/lub adres e-mail do wysyłki (w zależności od wybranej przeze mnie formy/form prenumeraty), numer telefonu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem realizacji na Państwa rzecz prenumeraty czasopisma Farmakoekonomika szpitalna – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych, a w tym marketingu bezpośredniego, tj. przesyłania na Państwa adres e-mail informacji handlowej w postaci newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego z użyciem Państwa numeru.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem przesyłania na Państwa adres e-mail newslettera oraz prezentacji oferty Spółki w formie kontaktu telefonicznego – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl, lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Państwa dane osobowe nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.

1. Administratorem Państwa danych osobowych jest Urtica Spółka z o.o. z siedzibą we Wrocławiu (54-613) przy ul. Krzemienieckiej 120, zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej, VI Wydział Gospodarczy KRS pod numerem KRS 0000113253, NIP: 894-25-56-799, REGON: 932081801, o kapitale zakładowym w wysokości 1.000.000,00 zł („Spółka”). Mogą Państwo skontaktować się ze Spółką również poprzez wiadomość e-mail na adres sekretariat@urtica.pl.
2. Państwa dane osobowe będą przetwarzane w celu kontaktu – odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu kontaktowym. W przypadku, gdy wyrazili Państwo zgodę na przetwarzanie danych w celach marketingowych oraz otrzymywanie informacji handlowej na adres poczty e-mail – również w celu prezentacji Państwu oferty handlowej Spółki.
3. Podstawą prawną przetwarzania Państwa danych osobowych objętych formularzem stanowi wyrażona przez Państwa zgoda na ich przetwarzanie w ww. celu na podstawie art. 6 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych).
4. Państwa zgoda na przetwarzanie danych osobowych przez Spółkę jest dobrowolna i nie są Państwo zobowiązani do jej wyrażenia, jest jednak konieczna celem odpowiedzi na Państwa pytania lub wątpliwości ujęte w formularzu – co wobec braku zgody nie będzie możliwe.
5. Odbiorcą Państwa danych osobowych objętych formularzem jest wyłącznie Spółka, a Państwa dane przetwarzać będą wyłącznie upoważnieni do tego pracownicy Spółki. Dane mogą być ponadto powierzane do przetwarzania w imieniu Spółki procesorom Spółki.
6. Państwa dane osobowe będą przechowywane do momentu cofnięcia zgody na ich przetwarzanie, wyrażenia przez Państwa sprzeciwu wobec ich przetwarzania lub zgłoszenia Spółce żądania ich usunięcia – co mogą Państwo uczynić listownie na adres siedziby Spółki lub w formie wiadomości e-mail na adres sekretariat@urtica.pl lub w inny sposób wskazany w kierowanych do Państwa wiadomościach e-mail.
7. Mają Państwo prawo do żądania od Spółki dostępu do danych osobowych dotyczących Państwa, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec ich przetwarzania, a także prawo do przenoszenia tych danych.
8. Mają Państwo prawo do cofnięcia zgody na przetwarzanie danych osobowych w dowolnym momencie (bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem).
9. Mają Państwo prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego – Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych.
10. Inspektorem Ochrony Danych jest r. pr. Maciej Skory, dane do kontaktu: r. pr. Maciej Skory, Rynek 7, 50-106 Wrocław, e-mail: iod.urtica@iurico.pl, nr tel.: +48 71 344 56 59.
11. Państwa dane osobowe objęte powyższym formularzem nie będą podlegać zautomatyzowanemu przetwarzaniu ani profilowaniu.